አፄ ሱስንዮስን ማነው ማንነት የሚለግሳቸው?

አፄ ሱስንዮስን ማነው ማንነት የሚለግሳቸው?
አንዱዓለም ተፈራ – የእስከመቼ አዘጋጅ
ረቡ፣ ሚያዝያ ፬ ቀን ፳ ፻ ፱ ዓመተ ምህረት

የነበረን መተረክ እንጂ፤ ጠምዝዞ በመለወጥ፤ ያልነበረ ማድረግ አይቻልም።

አሁን ላለንበት የፖለቲካ ቀውስ ተጠያቂዎቹ እኛው ያሁኖቹ ነን። አሁን ያለንበትን የፖለቲካ ሀቅ ለመቀየር፤ ኃላፊዎቹ፤ የአሁኖቹ እኛው ነን። የትናንቱ ሀቅ፤ ትናንት በነበረው ሁኔታ የተሸመቀቀ ስለሆነ፤ ያንን ተረድቶ፤ ዛሬ ያለበትን ሁኔታ እንዳለ እንዲቀጥል ማድረግ፤ የገዥዎች ጥረት ነው። ይሄንን ለመቀየር መጣር ደግሞ፤ የታጋዮች ግዴታ ነው። በዚህ ስብጥር ሂደት፤ ወደ ኋላ ተመልሶ፤ አንድም ተጠያቂነትን ለቀድሞዎቹ መሥጠት፤ አለያም ደግሞ፤ ያልነበረን እንደነበረ፤ የነበረን ደግሞ እንዳልነበረ በማድረግ፤ ወደዚያ እንዳንመለስ ዓይነት ሙገታ ሲቀርብ ይታያል። በጥቅሉ፤ ይህ ሁሉ ጥረት፤ “እኔ ምንም ኃላፊነት የለብኝም!” ብሎ፤ የቀድሞዎቹን ለሁሉም ነገር ተጠያቂ በማድረግ፤ ለማምለጥ የሚደረግ የዛሬ ግብዞች ሩጫ ነው። ታሪክን መረዳት እንጂ፤ ጠምዝዞ ለመለወጥ የሚደረግ ጥረት፤ የታጋዮች ተግባር አይደለም። እስኪ በዚህ ግባት፤ የአፄ ሱስንዮስን ማንነት እና ሌሎች ለሳቸው ሊለጥፉባቸው የሚከጅሉትን ቀለም እንመለከት።

በቅድሚያ፤ ታሪካችንን የምናገኘው በሁለት መንገድ ሰፍሮ ነው። የመጀመሪያው በግዕዝ ከተጻፉትና፤ በግለሰቦች እጅም ሆነ በደብራት ከሚገኙ የብራና ጽሑፍት ነው። ሌላው ደግሞ፤ ወደ ኢትዮጵያ መጥተው፤ እኒሁኑ መጽሐፍት አገላብጠውና አስተርጉመው፤ ለራሳቸው ምርምር በሚረዳቸው መንገድ በዘገቡ የውጪ ጎብኝዎች፤ ወይንም የታሪክ ተመራማሪዎች ነው። ባንደኛውም ሆነ በሁለተኛው መንገድ የምናገኘው ታሪካችን፤ አሁን ላለነበት ሁኔታ ተጠያቂ አይደለም። ነገር ግን፤ ያንን ተረድተን፤ ያንን አውቀን፤ እኛ አሁን ያለንበት ሁኔታ የራሳችን ኃላፊነት መሆኑን ተገንዝበን፤ ትምህርት ለመውሰድ ይረዳን ዘንድ፤ በትክክል ማወቁ፤ የግድ ነው። አሁንም፤ የነበረን መተረክ እንጂ፤ ጠምዝዞ ያልነበረ ማድረግ አይቻልም።

የኢትዮጵያን የነገስታት ታሪክ በዘመናዊ መልክ ጽፈው ካገኘኋቸው ኢትዮጵያዊያን ውስጥ፤ ብላቴን ጌታ ኅሩይ ወልደ ሥላሴ የመጀመሪያው ናቸው። ብላቴን ጌታ ኅሩይ ወልደ ሥላሴ የጻፉት፤

ዋዜማ።

በማግስቱ የኢትዮጵያን ነገስታት

የታሪክ በዓል ለማክበር፤

የሚለው በ ፲ ፺ ፻ ፳ ፩ ዓመተ ምህረት የመጀመሪያ ዕትሙ፤ በ ፳ ፻ ፩ ዓመተ ምህረት ደግሞ፤ የልጅ ልጃቸው አቶ ሽመልስ ይልማ ያሳተሙት መጽሐፍ፤ መረጃዬ ነው።

በዚህ መጽሐፍ ገጽ ፶ ፬ የሚጀምረው ምዕራፍ ፮፤ በኢትዮጵያ የነገሡትን ነገሥታት፤ ከአፄ ይኩኖ አምላክ ( የክርስትና ስማቸው፤ ተስፋ እየሱስ )  እስከ ጎንደሩ ንጉሥ አፄ ሠርፀ ድንግል ድረስ ዝርዝራቸውን ያቀርባሉ። አፄ ይኩኖ አምላክ፤ ከዛጔ ነገሥታት ተደብቀው ይኖሩ የነበሩ፤ የቀዳማዊው የሚኒልክ ተወላጅ ናቸው። አፄ ይኩኖ አምላክ እሰከ ዛጔው ንጉሥ ነዓኩተለዓብ ድረስ በድብቅ ቆይተው፤ በኋላ በአቡነ ተክለሃይማኖት ጣልቃ ገብነት፤ የሚኒልክን ትውልድ በሥልጣን ላይ ለማውጣት ባደረጉት ጥረት፤ ተሳክቶላቸው፤ ለመንገሥ በቅተዋል። ይህን ሁሉ ሂደት፤ አሁን በዚህ ወቅት የምንገኝ ሰዎች፤ አሁን ባለን ግንዛቤ መቀበሉ ያዳግተናል። ነገር ግን፤ መረዳት ያለብን፤ የዚህ ወቅትና የኛ ወቅት የተለያየ መሆኑን ነው። የተለያየ ማለት ደግሞ፤ በግንዛቤም ጭምር ነው።

ብላቴን ጌታ ኅሩይ ወልደ ሥላሴ በዚህ ዝርዝራቸው፤ ከአፄ ይኩኖ አምላክ በቀጥታ የሚወለዱት ፳ ፬ ኛው ንጉሥ አፄ ልብነ ድንግል ናቸው፤ ብለው አስፍረዋል። አፄ ልብነ ድንግል በነበረው የፖለቲካ ሀቅ፤ የአፋርና የሶማሌ ወገኖቻቸውን አሰባስበው በዘመቱባቸው በአህመድ ኢብን ኢብራሂም ( በተለምዶ ግራኝ መሐመድ ) ተገደው፤ ግዛታቸውን ከሸዋ ነቅለው ወደ አማራው አገር ወስደዋል። በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የታሪክ ምሁር የሆኑት ፕሮፌሰር ባህሩ ዘውዴም ይሄንኑ ታሪክ፤

A History of

Modern Ethiopia

1855 – 1991

በሚለው በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ዕትማቸው፤ የአፄ ይኩኖ አምላክን አነጋገስ፤ ከብላቴን ጌታ ኅሩይ ወልደ ሥላሴ ለየት ባለ መንገድ፤ በመቅድማቸው በገጽ ፰ እና ፱ ላይ ይሄንኑ አስፍረዋል።

ለዚህ ጽሑፍ፤ እኒሁ ሁለቱ ማስረጃዎች፤ ከሞላ ጎደል ሌሎች ያካተቱትን አጠቃለው ስለሚይዙ በቂ ናቸው። ሆኖም ግን ይሄንኑ ታሪክ ለማመሳከር፤ ሌሎች ከዚሁ ትረካ ጋር አንድነት ያላቸው ጹሑፍት መኖራቸውን ከወዲሁ እገልጻለሁ።

እዚህ ላይ አንድ ሀቅ ማስፈር እፈልጋለሁ። ምንም እንኳን አሁን በኛ ጊዜ ቦታ ባይኖረውም፤ በዚያ ወቅትም ሆነ እስከዛሬ ድረስ፤ ነገሥታት በተለያየ ሁኔታ፤ ከተለያዩ ወገኖች፤ መጋባታቸውና መዋለዳቸው ሀቅ ነው። ሆኖም ግን፤ ጋብቻ የሚፈጽሙት፤ ለነበሩበት የፖለቲካ ሁኔታ መጠቀሚያ ለመግዛት እንጂ፤ ዘራችንን ለመቀየጥ ወይንም ማንነታቸውን ለመለወጥ፤ ስሌት አግብተው አልነበረም። እናም ከሌላ ወገን ሲያገቡ፤ ያ ወገን በግዛታቸው ተጠቃሎ እንዲገብርላቸው ነበር። እናም፤ አብዛኛው ነገሥታት፤ ከሌላ ወገን ሚስቶችን በማምጣት ተጋብተዋል። በዚህም ግዛታቸውን አስፍተዋል። ጠብ አብርደዋል። ተቀናቃኞቻቸውን አምክነዋል። የንግሥና የትውልድ ቆጠራቸውን በነገሡት አባቶቻቸው ስበዋል። በዚህም፤ የአብዛኛዎቻቸውን እናቶች ካለማወቃችን ባሻገር፤ የእናቶቻቸው ትውልድ፤ ባፈ ታሪክ በተለወሰ ልቁጥ ተሸክፏል።

ወደ አፄ ልብነ ድንግል ስንመለስ፤ አጠቃላይ የንግሥና ዘመናቸው፤ ከ ፲ ፭ ፻ እስከ ፲ ፭ ፻ ፴ ድረስ ለሰላሳ ዓመት ሲሆን፤ ልጃቸው አፄ ገላውዲዎስ፥ ፲ ፱ ዓመት ነግሠዋል። በወቅቱ በነበረው የፖለቲካ ግጭት፤ ቱርኮች አህመድ ኢብን ኢብራሂምን ሲረዱ፤ ፖርቹጋሎች ደግሞ ንጉሡን ይረዱ ነበርና፤ አፄ ገላውዲዎስን፤ ፖርቹጋሎች አወናብደው፤ የእኩልነት ግዛት ስጠን ሲሏቸው፤ ከፈለጋችሁ እንደማንኛውም ኢትዮጵያዊ መኖር ትችላላችሁ። ከዚህ ሌላ ግን አባቴ ምንም ውለታ አልገባላችሁም፤ በማለት፤ ከዚያ ጊዜ ጀምሮ፤ አረንጓዴ፣ ብጫ፣ ቀዩ የኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ብቻ እንጂ፤ የፖርቹጋል መንግሥት ሰንደቅ ዓላማ፤ በኢትዮጵያ መሬት እንዳይያዝ ብለው አዘዋቸዋል። የአፄ ገላውዲዎስ ልጅ፤ አፄ ሚናስ ናቸው። አፄ ሚናስ፤ ወደ ሸዋ ከመመለስ ይልቅ፤ በጎንደር እንደነገሡ ቀሩ። ልጃቸው አፄ ሠርጸ ድንግል መንግሥታቸውን በጎንደር ስላደረጉ፤ የጎንደር መንግሥት በሳቸው እንደተጀመረ ይነገራል።

እንግዲህ ወደ ጽሑፌ ርዕስ ስመለሰ፤ አፄ ሠርፀ ድንግል አፄ ያዕቆብን ይወልዳሉ። አፄ ያዕቆብ ደግሞ አፄ ሱስንዮስን ይወልዳሉ። አፄ ሱስንዮስ የዝነኛው የአፄ ፋሲል አባት ናቸው። ከአራት አምስት ወራት በፊት ከዶከተር ኃይሌ ላሬቦ ጋር ባደረግሁት ልውውጥ፤ የዚህ የአፄ ሱስንዮስን የትውልድ ጉዳይ አንስተን ነበር። እሳቸው፤

እንግዴህ ስለአፄው ከሆነ፣ እኔ እንደማውቀው እሳቸው ማለትም አፄው ( አፄ ሱስንዮስን ማለታቸው ነው – የኔ ) ራሳቸው በቀጥታ ከደቡብ ብሔረሰብ አይወለዱም። ከደቡብ ብሔረ ሰብ ዝምድናቸው በምንዝላታቸው ማለትም በዐምስተኛ አባታቸው ሊሆን ይችላል። የአፄ ናዖድ እናት ወይንም የአፄ በዕደማርያም ባለቤት ንግሥት ሮምኔ [ሮማነወርቅ] ትውልዳቸው ከአዳል ወይንም ከሐዲያ ነው የሚል ዜና አለ። ግን ርግጠኝነቱ ያጠያይቃል።”  ( መመንዘል = ማክበድ  – የኔ )

ብለውኛል።

እዚህ ላይ፤  አፄ ናዖድ à አፄ ልብነ ድንግልን à አፄ ገላውዲዎስን à አፄ ሚናስን à አፄ ሠርፀ ድንግልን à አፄ ያዕቆብን à አፄ ዘድንግልን è ከዚህ በኋላ አፄ ሱስንዮስ የተከተሉ መሆናቸውን ላሰምርበት እፈልጋለሁ። ( አምስተኛ ሳይሆን በቀጥታ ከቆጠርነው ሰባተኛ መሆኑ ነው። በተጨማሪ፤ ከአፄ በዕደማርያም የተከተሉት አፄ እስክንድር ሲሆኑ፣ ከአፄ እስከንድር ደግሞ አፄ አምደ ጽዮን ተከትለዋል። አፄ ናዖድ ከዚያ ነው የቀጠሉት። ነገር ግን፤ ይሄን ብልም፤ የወንድማማቾች መከታተል ሊኖር ስለሚችል፤ ዝርዝሩን ላለማንዛዛት ብየ ስለተውኩት ነው፤ ቆጠራው ሊለያይ ይችላል። ) አፄ ሱስንዮስ፤ በንግሠታቸው፤ ፍጹም አማራ ናቸው ማለት ነው።

መረጃ ይሆን ዘንድ፤ የአፄ ሱስንዮስን ከኦሮሞነት ጋር የመያያዝ ግንዛቤን ሊያስከትል የሚችል ሁኔታን ግልጽ ላድርግ። አፄ ሱስንዮስ፤ አቤቱ በተባሉበት በወጣትነታቸው ወቅት፤ ከቤተመንግሥት ሸሽተው፤ ወደ ኦሮሞዎች ዘንድ ሄደው በዚያ አድገዋል። እናም ለመጎልበት፤ የአማራና የኦሮሞ ጦር አሰባስበዋል። በኋላ ደል ካደረጉና፤ ከቤተክህነት እየራቁ ሲሄዱ፤ የአማራ ባላባቶችንና የቤተክህነትን ጉልበት ለማዳከም፤ ዕውቅ የሆኑ የኦሮሞ ደጋፊዎቻቸውን ከደቡብ አምጥተው፤ በጎጃም፣ በቤጌምድርና በመላው አማራ ግዛታቸው አስፍረዋል። ያ ብቻ ሳይሆን፤ መሬትና ጥሪት አድለዋቸዋል። ሹመትም ሠጥተዋቸዋል። የወሰዱት መሬት፤ ከቤተክህነት መሬትም ጭመር ነበር። ይህ የቤተክህነት ሰዎችን ቅሬታ አብዝቶባቸዋል። በርግጥ ከፖርቹጋሎች ጋር የነበራቸው ግንኙነትና መኮትለካቸውን ተከትሎ፤ ደንቢያ ላይ የራሳቸውን ቤተክርስትያን እንዲያቋቁሙ ቦታ ሠጥተው፤ በደንቀዝ ቤተ መንግሥታቸው የካቶሊኩን ፖርቹጋላዊ ቄስ፤ ፔሮ ፓይዝን ማስፈራቸው፤ ለተከተለው ውድቀት ዳርጓቸዋል።

አንድ ነገር ግልጽ ማድረግ እፈልጋለሁ። አፄ ሱስንዮስ ያገቧቸው ወልደ ሰዓላ ( ሌላም የንግሥና ስማቸው ሥልጣን ሰገድ ) የሚባሉ ባላባት ናቸው። እሳቸው ወደ ጎንደር የመጡት ከመርሃቤቴ ነው። በጎንደር እነ ፋሲልን፣ ገላውዲዎስን፣ ወለተ ገብርዔልን እና ሌሎችንም ወልደው፤ የሃይማኖት ንትርኩ ስላልጣማቸው፤ በ፲፮፻፲ ወደ ቆማ ወረዱ። ከዚያ የቆማ ፋሲለደስን መሥርተው፤ በዚያው በ፲፮፻፶፫ ዓመተ ምህረት አድፈው፤ እዚያው አስከሬናቸው አርፏል። አፈ ታሪኩ፤ እኒህን ንግሥተ ነገሥት ሥልጣን ሰገድን፤ የወለጋ ኦሮሞ ባላባት ዘር አለባቸው ይላል። እንግዲህ ይህ አፈ ታሪክ ነው። ነገሥታት የንግሥና ትውልድ ሐረጋቸውን የሚቆጥሩት በወንድ ትውልዳቸው ነው። እናም በወቅቱ በነበረው ሂሳብ፤ አፈ ታሪክነቱ እንዳለ ሆኖ፤ አፄ ፋሲልን ኦሮም አያደጋቸውም።

እንግዲህ አፄ ሱስንዮስ፤ ከአማራነታቸው በስተቀር፤ በጽሑፍ የሰፈረ ምንም ማስረጃ የለም ማለት ነው። ታዲያ ማነው ለሳቸው የማንነት ምልክት ሊሠጣቸው የተነሳ? ማምለጫ ይሆናል በማለት፤ “ይባላል!” “ሌሎች ያላሉ!” ወይንም “የሚባል ነገር አለ!” በማለት፤ ጥርጣሬን ሆን ብሎ ለማስገባት የሚደረግ ጥረት አለ። እዚህ ላይ ሁለት ነገሮችን እንድናስተውል እፈልጋለሁ። የመጀመሪያው፤ ወሬው በማን ተናፈሰ የሚለው ሲሆን? ሁለተኛው ደግሞ፤ ወሬው ለምን ተናፈሰ የሚለው ነው።

ይህ እንዳለ ሆኖ፤ አሁን ወሬው ለምን ተናፈሰ? ይህ ከበጎም በጎ ካልሆነ ዓላማ ሊራገብ ይችላል። በጎ የምለው፤ በቅንነት ነገሥታቱ ሁሉ የኢትዮጵያ ነበሩና፤ በመካከላችን፤ ገዥ ብሔርና ተገዥ ብሔር የሚባል የለም ከሚል ነው፤ ብዬ እገምታለሁ። ነገሮችን በቅን መንፈስ ማየት እፈልጋለሁ። ይህ ካልሆነ፤ ትርጉሙ ለኔ በጠጠረ መንገድ፤ ነገሥታትን ለማሳነስ፣ ታሪክን ለመጠምዘዝና፤ አገር ለማናጋት ይሆናል እላለሁ።

ወሬው በማን ተናፈሰ? ይህም ቢሆን ሁለት ምንጮች አሉት ይመስለኛል። የመጀመሪያው፤ እባካችሁ አንድ ነን። የቀድሞዎቹ ይሄን የኛን ንትርክ አላገናዘቡትም። እናንተ ዝም ብላችሁ ስላሁኑ ተጨነቁ። ከሚል ከቅንነት የሚያስቡ ግለሰቦች ናቸው እላለሁ። ሌላው ምንጭ ግን፤ አማራውን ታሪክና እMነት ለማሣጣትና ለተንኮል ነው እላለሁ። በዚህም ሆነ በዚያ መንገድ፤ ይህ አላስፈላጊ ትረካ ባሁኑ ሰዓት ወደ አደባባይ መውጣቱ፤ ክፍተትን ለማብዛት ካልሆነ በስተቀር፤ በትግሉ ዘንድ አስተዋፅዖ የለውም። አሁን አማራው የሕልውና ጥያቄ አፋጦት፤ ማንነቱን፣ ታሪኩን፣ ቋንቋውን፣ ባህሉን ለማስመርና ሕልውናውን ለመጠበቅ በሚያደርገው ትግል፤ አዘናጊ ነው እላለሁ።

ይህ ታሪክ ለኔ ልዩ ትርጉም አለው። ስለራሴም የሚናገር ክፍል ስላለበት፤ በቀጥታ ከልጅነት ጀምሮ ያጠናሁትን የጠየቀ ጉዳይ ነው። እናም የትም ቦታ ማስረጃ አቅርቤ ልነጋገርበት የምችለውና የሚገባ ግዳጄ ነው።

Advertisements
Posted in እስከመቼ - ESKEMECHE | አስተያየት ያስቀምጡ

ሥርዓት ለመለወጥ የሚደረግ የፖለቲካ ትግል፤ ወይንስ የተበታተነ ተቃውሞ?

ሥርዓት ለመለወጥ የሚደረግ የፖለቲካ ትግል፤ ወይንስ የተበታተነ ተቃውሞ?
አንዱዓለም ተፈራ – የእስከመቼ አዘጋጅ
አርብ፣ መጋቢት ፳ ፱ ቀን ፳ ፻ ፱ ዓመተ ምህረት

የያዝነውን እናጢን!

ምን እያደረግን ነው?

የትግሬዎቹ ገዢ ቡድን በሚያደርገው የዕለት ተዕለት አውዳሚ ተግባሩ በመቆጣት፤ ለተቃውሞ መነሳትና፤ ይህን አካል በተግባሩ ወንጅሎ፤ በደሎቹን መዘርዘሩ አንድ ነገር ነው። ይህ ተቃውሞ ነው። በመቃወምና ይህ መደረግ የለበትም ብሎ በመጮህ፤ የተወሰነ ግብን ማስገኘት ይቻላል። ተግባሩ ግን ይቀጥላል። ቢበዛ ቢበዛ፤ በተግባሩ ሂደት ላይ ትንሽ ማስተካከያ ማስከተል ይቻላል። ከዚያ በተረፈ ግን፤ ይህ በመፈጸም ያለ በደል፤ በድጋሚ እንዳይከሰት የሚያቆመው ነገር የለም። ይሄን በማድረግ የሚረካ ሊኖር ይችላል። እንደገና፤ ይህ ተቃውሞ ነው።

በታቃራኒው ደግሞ፤ የተፈጸሙትና በመፈጸም ላይ ያሉት በደሎች፤ “መደረግ የለባቸውም!” ብሎ መነሳት ብቻ ሳይሆን፤ “የዚህ ሁሉ ምንጩ፤ አንድ አካል ነው። ይህ አካል መንግሥታዊ ሥልጣኑን ባንድ መንገድ ወይንም በሌላ፤ በጁ ጨብጧል። ይህ አካል ይህን በደል መፈጸሙ፤ ስነ ፍጥረቱ ነው። ከዚያ የተለየ ሌላ ሊያደርግ አይችልም። እናም ይህ አካል መወገድ አለበት!” ማለትና፤ ይህን አካል የሕዝቡ በሆነ አካል ለመተካት መነሳት፤ ሌላ ነው። ይህ ሥርዓትን ለመለወጥ የሚደረግ፤ የፖለቲካ ትግል ነው።

በኒህ ሁለቱ መካከል ያለውን መሠረታዊ ልዩነት ሁላችን እናውቃለን። እስኪ ከዚህ አንጻር የያዝነውን ሂደት፤ ምን እያደረግን እንደሆነ እንመለክት። የእስልምና ተከታዮች ተቃውሞ፣ የአኝዋክን መጨፍጨፍ ተቃውሞ፣ በጉራፈርዳ የአማራዎችን መፈናቀል ተቃውሞ፣ ለሱዳን ደንበር ተቆርሶ መሠጠቱን ተቃውሞ፣ የሀገሪቱን ወደብ አልባ መሆን ተቃውሞ፣ የወልቃይትን አላግባብ ወደ ትግራይ መጠቅለል ተቃውሞ፣ የኦሮሞዎችን በገፍ ወደ እስር ቤት መነዳት ተቃውሞ፣ የኦጋዴኖችን ሆን ብሎ ማስራብ ተቃውሞ፣ የሠራተኞች፣ የመምሀራን፣ የተማሪዎች፣ የሴቶችና የጋዜጠኞች ማኅበራትን መፍረስና የመሪዎቹን መታሰርና መሰደድ ተቃውሞ፣ የወጣቶችን በገፍ መጨፍጨፍ ተቃውሞ፣ መምህራን ያለአግባበ ከሥራቸው ስለተባረሩ ተቃውሞ፣ የሕዝብ ድምጽ በመሰረቁ ተቃውሞ፣ ሌሎችን በማራቆት የትግሬዎችን በተለይ ተጠቃሚነት ተቃውሞ፣ የአማራዎችን በፖለቲካ ፍልስፍናና በመንግስታዊ አስተዳደር፤ አልፎ ተርፎም በዘር አጥፊ ሂደት መጠቃት ተቃውሞ፣ የአማራዎች በገደል መወርወር፣ በየቦታው መገደልና መታሰር፣ እንደ እንሰሳት ሥጋቸው ታርዶ መበላት ተቃውሞ፣ መንግሥታዊ አካላት ከሌሎች ኢትዮጵያዊያን ጸድተው፤ በትግሬዎች ብቻ በመሞላት፤ ትግሬዎችና የትግራይ ክልል፤ ከተመጣጣኝ ተገቢ ድርሻቸው በላይ፤ የሀገሪቱን ንብረትና የመበልጸግ ዕድል ማግኘት ተቃውሞ፤ . . . መዘርዘሩ የሚያቆም አይደለም። ይህን ማንም ኢትዮጵያዊ ሁሉ ያውቀዋል። ታዲያ ይሄ ሁሉ ተቃውሞ ምን ሊያስከትል ይችላል? ይሄን እያደረግን መሆናችንን ማንም የሚክደው አይደለም። ተቃውሞ ነው የያዝነው ብል፤ ተሳስተሃል የሚለኝ ካለ፤ ልማር ዝግጁ ነኝ።

“ታዲያ ይሄ አይሰራም ካልክ፤ አንተ ሥርዓት ለመለወጥ የሚደረግ የፖለቲካ ትግል ስትል፤ ምን ማለትህ ነው?”  የሚል ጠያቂ አይጠፋም። ተገቢ ነው። ትክክለኛ ጥያቄም ነው። መልስ መሥጠትም ግዴታዬ ነው።

ከላይ የተዘረዘሩትን ሁሉ የፈጸመው አንድ የትግሬዎች ገዥ ቡድን ነው። ይህ የትግሬዎች ገዥ ቡድን፤ ከላይ የተዘረዘሩትን በደሎች ሲፈጽም፤ እያንዳንዳቸውን በተናጠልና የማይገናኙ አድርጎ አይደለም። ስለዚህ፤ መገንዘብ የሚያስፈልገው፤ እኒህ ድርጊቶች የአንድ አጥፊ ቡድን፤ መሠረታዊ እምነቶችና፤ የተለያየ ግብ ያላቸው፤ ነገር ግን የተሳሰሩና ወደ አንድ አቅጣጫ የሚያመሩ የፖለቲካ እርምጃዎች ናቸው። አንደኛውን ከሌላኛው የሚያስተሳስረው ገመዱ፤ ሌሎችን በማውደም፣ ታሪክን በመጠምዘዝ፣ አንድ አዲስ ሕልውና ለማምጣት የተሴረ መሆኑና፤ ይህን ሁሉ ደግሞ የትግሬዎቹ ገዥ ክፍል የፈጸማቸው መሆናቸው ነው። አንድ ኅብረተሰብ፤ በሂደት ይቀየራል፤ ያድጋል። ማደጉም ተገቢ ነው። የሰው ልጅ የሥልጣኔ ግስጋሴ ግድ የሚለው፤ የነበረውን እየፈተሸ፣ በሂደቱ አዲስ ግኝቶችን እያካተተ፤ ለውጦችን እያስከተለ፤ ያለፈው ትውልድ ለወደፊቱ ትውልድ ማስረከቡን ነው። ባለበት የቆመ ኅብረተሰብ፤ የሕልውና ጊዜው ውስን ነው።

ይህ ገዢ ቡድን፤ አሁንም ራሱን፤ የትግሬዎች ነፃ አውጪ ግንባር ብሎ ይጠራል። ነገር ግን፤ ራሳቸው ትግሬዎች ገዥ በሆኑበት አገር፤ ትግሬዎቹን ከማንና ከምን ነው ነፃ የሚያወጣቸው? አንድ በሉ። ሕግ ማለት የትግሬዎቹ ገዥዎች የሚፈልጉት ማለት በሆነበት አገር፤ ሕግና ሥርዓት ፍለጋ መውጣት የዋኅነት ነው። ሁለት በሉ። ማንነትሽንም እኔ ነኝ የምነግርሽ፤ የሚል ገዥ ቡድን ባለበት አገር፤ አገር አለኝ ብሎ ማለት አይቻልም። ሶስት በሉ። የምትኖርበትን ቦታ የምሠጥህና የምነጥቅህ እኔ ነኝ ያለን ገዥ፤ ትግሬው ላልሆነ ሁሉ፤ የኔ ገዥ ነው ብሎ ማለት አይቻልም። አራት በሉ። ይሄን ሁሉ በመደመር ነው፤ አስፈላጊ የሚሆነው፤ ሥርዓትን የሚለውጥ የፖለቲካ ትግል ነው፤ የምለው።

የትግሬዎቹ ገዥ ቡድን በሥልጣን ላይ በቆየበት ሃያ አምስት ዓመታት፤ በጣም መሰረታዊ የሆኑና አስቸጋሪ ለውጦችን በኢትዮጵያ የፖለቲካ ሕይወት ላይ ጭኗል። ጊዜ በወሰዱ ቁጥር፤ እኒህ ለውጦች፤ ሥር እያበጁ ተተክለው፤ አዲሱን ትውልድ በክለው፤ በሕዝቡ ስነ ልቦና ውስጥ እየተጋገሩ፤ የወደፊቱን መንገድ ውስብስብ እያደረጉት እንደሆነ ግልጽ ነው። እኒህን መቅረፉ የጊዜ ጉዳይ ነው። ላሁን ግን፤ እኒህን ሀቅ ብሎ ወስዶ፤ በኒህ ዙርያ፤ የፖለቲካ ትግሉን ማድረጉ፤ የኛ ኃላፊነት ነው። እንግዲህ ዛሬ ለተያዘው የትግላችን መነሻ የሚሆነው፤ የትናንት ወይንም የነገ የፖለቲካ ሀቅ አይደለም። አሁን ያለንበት የዛሬው የፖለቲካ ሀቅ ነው ገዥያችን። ትግሉ የዛሬ፤ የዛሬውን ትግል ገዥ ደግሞ፤ የዛሬው የፖለቲካ ሀቅ ነው።

እስኪ የዛሬውን የፖለቲካ ሀቅ እንመለከት።

የትግሬዎቹ ገዥ ቡድን ከጠዋቱ ሲነሳ፤ “ትግሬዎች የራሳችን መንግሥት መመሥረት አለብን!” ብሎ ነው። ይህን በተግባር ለማዋል ደግሞ፤ “አማራውን መቃብር ውስጥ ማስገባት አለብኝ!” ብሎ በመርኀ-ግብሩ አስፍሮ ነው። እንግዲህ ይህ የትግሬዎች ቡድን የተነሳው፤ በአማራው መቃብር ላይ፤ የትግሬዎችን ሪፑብሊክ ለመመሥረት ነው። አንዱ ጠፍቶ ሌላው መኖር አለበት! የሚል የፖለቲካ መርኅ አንግቶ ነው። በተግባርም ያደረገው ይሄንኑ ነው። ለአማራዎች፤ ይሄን የትግሬዎች ቡድን፤ “ተው! እሱን አታድርግብን!” ብሎ ልመና ወይንም ለዚህ አካል አቤቱታ ማቅረብ ወይንም ለክስ መነሳት፤ ጹም የማይታሰብ ነው። ስለዚህ፤ አማራዎች ራሳቸውን ከጥፋት ለማደን፤ ተደራጅተው መከላከል አለባቸው። ይሄን ማንም ሊነግራቸው፤ ወይንም አድርጉ! አታድርጉ! ብሎ ሊያዛቸው አይችልም። ይሄን ካላደረጉ፤ ራሳቸው ይጠፋሉ። የወደፊት ትውልድም አይኖራቸውም። ታሪክ ይጠይቃቸዋል!

ይህ የትግሬዎቹ ገዥ ቡድን እስካለ ድረስ፤ አማራው ሕልውናው አደጋ ላይ ነው። ከሌሎች ኢትዮጵያዊ ወንድሞቹ የተለየ የሕልውናው ኃላፊነት አለበት። ይሄን ጠቅጥቆ ሊሄድ አይችልም። ስለዚህ አማራው በአማራነቱ ብቻ ተደራጅቶ፤ ራሱን ከመጥፋት ማዳን አለበት። ይህን በማድረግ ላይ ነው። ሀገሩን አልካደም። ሰንደቅ ዓላማውን አልካደም። ነገር ግን፤ በአማራነቱ እንዲደራጅና እንዲታገል፤ ያለንበት የፖለቲካ ሀቅ ግድ ብሎታል። ስለዚህ አማራው በአሁን ሰዓት፤ ያላማራጭ፤ በአማራነቱ መደራጀት አለበት።

ሌሎችስ? የሚል ጥያቄ ሊነሳ ይችላል። ተገቢም ነው። ሌሎችም በአማራው ደረጃ አይሁን እንጂ፤ ለትግሬዎች መጠቀሚያ ሲባል፤ በተጠቂነት ላይ ያሉ ናቸው። ስለዚህ፤ እነሱም መነሳት ግዴታቸው ነው። አነሳሳቸው እንደ አማራው አይሆንም። ከአማራ ጋር ግን፤ ጎን በጎን መነሳት ይችላሉ፤ አለባቸውም። አማራው አጋራቸው ነው። እነሱም የአማራው አጋር ናቸው። አማራው እንዳልጠፋ ብሎ ሲነሳ፤ ሌሎች አማራው እንዳይጠፋ ብለው ማበሩ፤ ለነገው አንድነታቸው ይረዳቸዋል። በተቃራኒው ደግሞ፤ ከገዥው ትግሬዎች ቡድን ጋር አብረው፤ አማራውን በማጥፋት የተባበሩ አሉ። ይህ የፖለቲካ እርምጃ ነው። ተጠያቂነት አለበት። ወንጀለኛው የትግሬዎችን የበላይነት አቀንቃኙ የትግሬዎች ገዥ ቡድን፤ በርግጥ በነሱም ላይ የሚያደርገው በደል ትክክል ስላልሆነ፤ የዚህን መርዘኛ ገዥ ቡድን ማጥፋት፤ የራሳቸውም ተልዕኮ ነው። እናም መታገላቸው ለነሱም ግዴታቸው ነው።

በጎንደር ከተማ የአማራ ወጣቶች፤ እጆቻቸውን አስተሳስረው፤ “የኦሮሞ ደም የኛ ደም ነው! የእስልምና ተከታዮች መሪዎች የኛ ናቸው!” እያሉ የጮኹ ጊዜ፤ ሌሎችን የትግል አጋር አድርገው መነሳታቸውን አብሳሪ ነበር። የአንድነቱን ሰንደቅ ከማንም በላይ ከፍ አድረገው መያዛቸው ነው። በዚህ የአማራውች ትግል ምንነቱንና አቅጣጫውን መመልከት ይቻላል።

እዚህ ላይ፤ ባንድ በኩል፤ የትግሬዎችን ገዥ ቡድን የማውደም ተልዕኮ አለ። በሌላ በኩል ደግሞ ተከትሎ የሚመጣውን ሥርዓት መለየትና ማወቅ አለ። የሚከተለውን ሥርዓት አስመልክቶ፣ አማራው፤ “በደረሰብኝ የዘር ማጥፋት ሂደት፤ ተጠያቂ አለና፤ ይታሰብልኝ። ለወደፊቱም ይሄን የመሰለ እንዳይደገምብኝ፤ ማስተማመኛ እፈልጋለሁ!” ይላል። አኙዋኩ ደግሞ ተቀርRቢ ጉዳይ ይዟል። ኦሮሞውም ሆነ ኦጋዴኑ ከዚህ አይርቅም። አዎ! መገንዘብ ያለብን፤ አሁን ያለው ሀቅ ይህ መሆኑን ነው። ይሄን አደባብሰን፤ “የአንድነት ትግል ብቻ ነው ማካሄድ ያለብንና፤ በአንድነት ወደፊት እንሂድ!” ብንል፤ በመካከላችን መጠምዘዣዎችን ማበጀትና ርስ በርሳችን ሳንተማመን መጓዝ ስለሚሆን፤ የትግሬዎቹን ገዥ ቡድን ዕድሜ ከማርዘም በስተቀር፤ የምናደርገው ሌላ ፋይዳ የለም።

በዚህ በፖለቲካው ትግል፤ ሁለቱ መሠረታዊ የሆኑት ጉዳዮች በፊት ለፊት ቀርበው፤ በታጋዩ ክፍል መካከል፤ ስምምነት መገኘት አለበት። ለየብቻ የምናደርገው ግልቢያ፤ ተቃውሞ ከማቅረብ የተለየ አይደለም። በርግጥ ለየብቻ ትግሉ ለየብቻ መጥፋት እንደሆነ ማንም አይስተውም። እናም፤ ትግሉን በአንድነት ለማድረግ፤ የአንድነት መሠረቱንና ሂደቱን ከወዲሁ መነጋገርና፤ አንድ ቦታ ላይ መድረሱ፤ ቅድሚያ ቦታ ይይዛል።

አንድነት ስል፤ በሥልጣን ላይ ያለውን የትግሬዎች ገዥ ቡድን ለማስወገድና፤ ከድሉ በኋላ በሚመሠረተው መንግሥት፤ አብሮነት እንዲከተል፤ ትግሉን አሁን በአንድነት ማካሄድ የሚል ግንዛቤ ይዤ ነው።

የአንድነቱን ትግል ለማድረግስ፤ መነጋገር ያለባቸው እነማን ናቸው? ይህ ደግሞ ራሱን የቻለ ጉዳይ ነው። በኔ እምነት፤ መጀመሪያ አማራው በአንድ ላይ ሆኖ፤ አንድ አማራውን የሚወክልና የአማራው ትግል ተጠሪ አካል ማበጀት አለበት። ይህ አጠያያቂ አይደለም። እየተደረገም ነው። በርግጥ በምመኘው ፍጥነት እየሄደ አይደለም። አማራው የያዘውን ትግል ምንነት፣ የትግሉን ዕሴቶች፣ የትግሉን ግብ፣ የትግሉን የጉዞ መስመር፣ ከሌሎች ጋር ሊኖረው የሚፈልገውን የትብብርና የአብሮነት መሰላል፤ በግልጽ ማስቀመጥ አለበት።

በዚህ ቅንብሩ፤ ሌሎችን ወደ ትግል መጋበዝ ይጠበቅበታል። ሌሎች ደግሞ፤ ቀድመው የተደራጁ እንዳሉ ግልጽ ነው። ያልተደራጅ ወይንም በተለያየ የተቃውሞ ግቢ ያሉት ደግሞ፤ ወደ ፖለቲካ ትግል ስብስብ ተዋቅረው፤ በዚህ ትግል በባለቤትነት መሰለፍ መቻል አለባቸው። በትግሉ አብረው በመሰለፍ፤ የነገ ሕልውናቸውን አስተማማኝ ማድረግ ይችላሉ። አሁንም ይህ በገዥነት ያለው የትግሬዎቹ ቡድን ቢወድም፤ “እኛ ጠበቃ ሆነን ትግሬዎችን እናድናለን!” በማለት፤ መሰሪ የሆኑ የዚሁ አጥፊ የትግሬዎቹ ገዥ ቡድን መስራቾች በሆኑት በግደይ ዘርዓፅዮንና በአረጋዊ በርሄ የሚመራ፤ ትግሬዎችን ብቻ ያካተተ የትግሬዎች ጠበቃ ድርጅት አቋቁመው፤ በታጋዩ ሕዝብ መካከል፤ አለሁ እያሉ ያወናብዳሉ። ተመልከቱ፤ “አሁንም የትግራይ ሕዝብ ተበድሏልና፤ ከናንተ ብዙ እንፈልጋለን!” ነው የሚሉን። እኒህን መንጥረን እናውጣቸው፤ ወይንም በኋላ የሠሩትን ሠርተው፤ በጎን አጥንታችን ውስጥ የሰላ ሰይፋቸውን ሰክተው ወደ ጓዶቻቸው ሲሄዱ፤ ምርር ብለን፤ ከዱን ብለን እናልቅስ።

እንግዲህ የአንድነት ውይይቱ፤ አማራው ባንድ ገጽ፤ የኦሮሞ ወጣቶች ደግሞ በአንድ ገጽ፤ ሌሎች የተደራጁ የተጨቆኑ ወገኖች በአንድ ገጽ እያሉ፤ ወደ አንድ ስብስብ በመምጣት፤ ማድረግ ይቻላል። ይህ ብቻ አይደለም መንገዱ። የተለያየ መንገድ ሊኖር ይቻላል። እኔ የማቀርበው መፍትሔ ብዬ ያየሁትን ነው። አማራው አንድ ደረጃ ላይ ደርሷል። አኙዋኩም ሆነ ኦጋዴኑ፣ ሲዳማውም ሆነ አፋሩ፣ የተደራጀውን የአማራ ክፍል ቢቀርብና ቢያነጋግር፤ አጋር ማራቱ ነው። በአሁኑ ሰዓት፤ የኢትዮጵያ ድርጅት ብሎ ማንም ቢዘላብድ፤ ግአንዘብ ከመሰብሰብና ታጋልኩ እያለ ከመፎከር ሌላ፤ አንዲት ቅንጣት እርምጃ ወደፊት አይሄድም። ወሳኙ፤ የአማራ ወጣቶችና፤ አሁን በቦታው ያሉ ሌሎች ታጋይ ወጣቶች ናቸው። እኒህን የሉም ብሎ ወይንም በኔ ሥር ሆናችሁ ታጋሉ ብሎ የሚነሳ፤ በጀርባው የያዘውን ማወቁ ይጠቅማል።

Posted in እስከመቼ - ESKEMECHE | አስተያየት ያስቀምጡ

ከሩስያ በአሜሪካ የፖለቲካ ሂደት ጣልቃ ገብነት ምን እናነባለን?

ከሩስያ በአሜሪካ የፖለቲካ ሂደት ጣልቃ ገብነት ምን እናነባለን?

አንዱዓለም ተፈራ – የእስከመቼ አዘጋጅ

አርብ፣ መጋቢት ፳፪ ቀን፣ ፳፲፱ ዓመተ ምህረት ( 03/31/2017 )

አሜሪካ ለሩስያ የፖለቲካ ተቀናቃኝ ናት።

የአሜሪካ ርዕዩተ ዓለም ከሩስያ ርዕዩተ ዓለም የተለየ ነው።

በአሜሪካ፤ ከሀገሪቱ የግለሰብ የሃሳብ የነፃነት የተነሳ፤ ከሀገራቸው ይልቅ ራሳቸውን የሚያስቀድሙ ሰዎችም በመንግሥት መዋቅርም ይሁን በንድግ ተግባሩ ውስጥ በኃላፊነት የሚገኙ አሉ። ይህ የግል አመለካከታቸው፣ የራሳቸው ከመሆኑም በላይ፤ በማንም ግለሰብ፤ የበላይ አለቃቸውም ሆነ ለነሱ ተጠያቂ በሆኑ ግለሰቦች ዘንድ፤ አያስገምታቸውም። በአንጻሩ፤ እንደሩስይ ባሉ የአምባገነኖችን የበላይነት በሚያመቻቹና በሚያሞግሱ ሀገራት፤ ( ይህ አብዛኛውን በማደግ ላይ ያሉ ሀገራትን ያጠቃልላል። የኢትዮጵያውን የትግሬዎች ወገንተኛ ወራሪ ቡድንንም ይጨምራል። ) ነዋሪዎቹ፤ ግለስብ ግለሰብነቱን አጥቶ፤ በገዥዎቹ ፍላጎት የሚተረጎም ማንነትን እንዲቀበሉ ስለሚገደዱ፤ የገዥዎቻቸው አገልጋዮች ናቸው ማለት ይቻላል። ከዚህ የተነሳ፤ ለገንዘብ ሊያድሩ የሚችሉ ግለሰቦች በየትኛውም ሀገር ያሉ ቢሆኑም፤ እንደሩስያ ያሉት ሀገሮች በኃላፊነት የሚያስቀምጧቸውን አበጥረው ተገዥ የሚሆኑትን የሚያወጡ ሲሆን፤ እንደ አሜሪካ ያሉት፤ ክፍትነታቸው ለብዙኀኑ ባደባባይ ያን የግል አመለካከታቸውን ለማወጅ አመቺ ነው።

እንግዲህ በመካከላቸው ባለው ልዩነትና ውድድር የተነሳ፤ አሜሪካና ሩስያ፤ በየትኛውም መስክ ቢሆን፤ ፉክክራቸው ቅድሚያ ይይዛል። ለዚህም፤ ሩስያ፤ በመንግሥት ደረጃ አሜሪካን ለማዳከምና የራሳቸውን ጥቅም ለማስቀደም፤ ሌት ተቀን ይሠራሉ። አሜሪካ ይሄን አታደርግም ማለት አይደለም። ነገር ግን፤ አሜሪካ የበላይነት አለኝ የሚል እብሪት ስላላት፤ “እኔ የምለው ሁልጊዜም ተቀባይነት አለው!” በሚል ጋቢ ተጎናፅፋ፤ “ዓለምን የምመራው እኔ ነኝ፤ ሩስያ ደካማ ናት!” በሚል፤ በሩስያ ላይ ዕቀባ መጣልና የመሳሰሉትን በቦታው አስቀምጣለች። በተወሰን ደረጃም አብረው የሚሰለፉላት ምአንግሥታት አሉዋት። በዚህ የፖለቲካ ጨዋታ መካከል ነው የሩስያን ጣልቃ ገብነት የምናየው።

ሩስያ፤ በአሜሪካ መንግሥት የሚደረገውን ውሳኔ ማወቅ ብቻ አይደለም፤ ከቻለች፤ በውሳኔ አሰጣጡ ላይ እጇን ማስገባት ትፈልጋለች። ማን የጠላቱን እንቅስቃሴ ማወቅ የማይፈልግ አለ? በየሀገሩስ ያሉት ኤምባሲዎች ዋናው ሥራቸው ምን ሆኖ ነው! ሩስያ ግን የሞትና የሽረት ጉዳይ አድርጋ ነው የያዘችው። አያስገርምም። ዓለም መተሳሰርና መተባበር ለእያንዳንዱ ሀገር የሥልጣኔ ግስጋሴና የቴክኖሎጂው እድገት ወሳኝ በሆነበት ወቅት፤ ከህዝቡ ነፃነት ይልቅ የራሳቸውን በሥልጣን መሰንበት የሚያስቀድሙ ሀገሮች፤ ተገደውም ሆነ ወደው ለብቻ መቀመጣቸው፤ አስጊ ነው። ሰሜን ኮሪያ፣ ኤርትራ፣ ሶሪያ፣ ይአትግሬዎቹ ገዥ ቡድን የነገሠባት ኢትዮጵያ፣ የዚህ ባለቤቶች ናቸው። እናም ያንን ሚዛን መድፊያ የግድ ማቀድ፤ ለሩስያ ግድ ሆኖባታል። ታዲያ የሩስያን መሯሯጥ የሚረዳ አካል ደግሞ፤ በአሜሪካ ውስጥ ይገኛል። ይሄም፤ በአሜሪካ ያሉ የራሳቸውን ጥቅም ከሀገራቸው ጥቅም አስበልጠው የሚገኙ ግለሰቦች ናቸው። እንደነዚህ ያሉ ግለሰቦች፤ ለገንዘብ ሲሉ፤ በሰላይነት፣ በተቀጣሪነት እናም መሳሪያ በመሆን ተገዝተው ለሩስያ የሚያገለግሉ ናቸው። ለግልሰብ ጥቅማቸው የሚንሰፈሰፉ ሰዎች በግል አይኖሩም። በጎናቸው መሰሎቻቸውን ይኮለኩላሉ። እናም የብርታታቸው ምሰሶዎች፤ ሌሎች እንደነሱ ያሉ የግል ጥቅም አሳዳጆች ናቸው።

ከግለሰብ ጥቅም አንጻር፤ ግለሰብ ዶናልድ ትራምፕ፤ ራሳቸውን ወዳድ፤ ማንንም ረጋግጠው ወደ ላይ ለመውጣት ቅንጣት የማይሰቀጥጣቸው ናቸው። እናም፤ ማንም በሚፈልጉት መንገድ ወደሚፈልጉት ቦታ ለመሄድ እንቅፋት የሚሆንባቸውን፤ ከሰይጣንም ጋር አብረው ለማጥቃት፤ ወደኋላ አይሉም። ይህ የሩስያ ጉጉትና የትራምፓ ራስ ወዳድነት፤ ባንድ ላይ ተጋጥመው መገኘታቸው ነው፤ ለዚህ አሁን ላለንበት የሩስያ ጣልቃ ገብነት መሠረቱ።

የሩስያ አሜሪካን የመቦርቦር ጥረት አዲስ አይደለም። እስከዛሬም ስታደርገው የነበረ ነው። የትራምፕም ጥቅሙን ማሳደድና የሀገሩን ጥቅም ወደ ትቢያ መጣል አዲስ አይደለም። የነበረ ነው። ምንም ታክስ አለመክፈሉ ብቻ ሳይሆን፤ አሁንም የታክስ መዝገቡን አላሳይም እንዳለ በእብሪት መቀመጡ፤ ምስክር ነው። በዚህ ስሌት፤ የቀድሞዋ የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ኃላፊ የነበሩትን ሄለሪ ክሊተንን ለማቸነፍና ፕሬዘዳንት ለመሆን፤ ከሩስያ ጋር ለማበር ፈላጊ ሆኖ ቢገኝ፤ ሩስያም አደገኛ ይሆኑብኛል ያላቸውን የአሜሪካን የቀድሞ የውጭ ጉዳይ ኃላፊዎን ሄለሪ ክሊንተንን ለማስወገድና እንደ ፈረስ እጋልበዋለሁ ብለው የተመኙትን ዶናልድ ትራምፕን ለፕሬዘዳንትነት ለማብቃት፤ ሁለቱም ተጠቃሚዎች የሚሆኑበት አጋጣሚ ነበር። እናም ሌት ተቀን ሠሩበት። በሂደቱም ዶናልድ ትራምፕ ተመረጠ።

ውሎ አድሮ ግን፤ የአሜሪካ ልዩ የሆነ መንግሥታዊ አወቃቀር፣ አሰራርና በውስጡ የተሰገሰጉ ሀገር ወዳዶች፤ “ዝም ብለን አናይም!” በማለት፤ ውስጥ ውስጡን ሚስጢር በማውጣት፤ ይሄው እንዲጋለጥ አደረጉት።

ከዚህ የምናነበው፤ በታጋዩ ወገናችን ውስጥ የሚካሄደውን ክስተት ነው። በውጥረት ላይ ያለው የትግሬዎች ገዥ ቡድን፤ በውስጥና በውጪ ያለበትን ሕዝባዊ ተቃውሞ ለመከላከል፤ በሀገር ውስጥ፤ ፍጹም አረመኔያዊ በሆነ መንገድ፤ ትክክለኛ ያልሆኑ ሕጎችን በማውጣት፣ አላግባብ ሰዎችን አጋፎ በማሰር፣ ሕጉን አጣሞ ፍርድ በመሥጠት፤ የለ ርህራሄ ሕዝቡን እያሰቃየ ነው። በውጪ ያለውን ተቃውሞ ደግሞ፤ ከፍተኛ ወጪ በማፍሰስ፤ የትግል አንድነት እንዳይፈጠር፣ ሆድ አደሮችን ሰግሰጎ በማስገባት፤ ትግሉ ባለበት እንዲቆም አድርጎታል። ምንም እንኳን ከመቼውም የከፋ ሥርዓት በሀገራችን ቢሰፍንም፤ ምንም እንኳን ብዙኀኑ በዚህ በትግሬዎች ገዥ ቡድን ተጠቂ ቢሆንም፤ ምንም እንኳን ታጋዩ ብዙ ቢሆንም፤ አንድነት ከመቼውም በላይ ርቆ ሄዷል። የትግል አንድነት ቀርቶ፤ ተቀራርቦ የመነጋገር ዕድሉ እንዳይሆን ሆኗል። የትግሬዎቹ ገዥ ቡድን ሊኮራ ይገባዋል። ምንም እንኳን ሙሉ በሙሉ ይህ የተደረገው በትግሬዎቹ ገዥ ቡድን የገንዘብ ፍሰትና የግለሰቦች ሆዳምነት ብቻ ነው ባይባልም፤ በአንድነት የመታገሉን ሁኔታ ያደቀቀው፤ በአብላጫው፤ የዚሁ ተወጣሪ ቡድን ጭንቀትና የሆዳሞች ስግብግብነት መሆኑን መካድ አይቻልም። በርግጥ እኔ እበልጥ እኔ እበልጥ ፉክክሩና፤ እኔ ብቻ ነኝ ትክክለኛ ባይነቱ ሚና አለው። ሌላም ተጨማሪ፤ ለዚህ ጸሐፊ ያልታየው ሁኔታ ሊኖር ይችላል። ባጠቃላይ ከሩስያ ጣልቃ ገብነት የሚታየው ይህ ነው።

አንዱዓለም ተፈራ – የእስከመቼ አዘጋጅ
አርብ፣ መጋቢት ፳፪ ቀን፣ ፳፲፱ ዓመተ ምህረት ( 03/31/2017 )

አሜሪካ ለሩስያ የፖለቲካ ተቀናቃኝ ናት።

የአሜሪካ ርዕዩተ ዓለም ከሩስያ ርዕዩተ ዓለም የተለየ ነው።

በአሜሪካ፤ ከሀገሪቱ የግለሰብ የሃሳብ የነፃነት የተነሳ፤ ከሀገራቸው ይልቅ ራሳቸውን የሚያስቀድሙ ሰዎችም በመንግሥት መዋቅርም ይሁን በንድግ ተግባሩ ውስጥ በኃላፊነት የሚገኙ አሉ። ይህ የግል አመለካከታቸው፣ የራሳቸው ከመሆኑም በላይ፤ በማንም ግለሰብ፤ የበላይ አለቃቸውም ሆነ ለነሱ ተጠያቂ በሆኑ ግለሰቦች ዘንድ፤ አያስገምታቸውም። በአንጻሩ፤ እንደሩስይ ባሉ የአምባገነኖችን የበላይነት በሚያመቻቹና በሚያሞግሱ ሀገራት፤ ( ይህ አብዛኛውን በማደግ ላይ ያሉ ሀገራትን ያጠቃልላል። የኢትዮጵያውን የትግሬዎች ወገንተኛ ወራሪ ቡድንንም ይጨምራል። ) ነዋሪዎቹ፤ ግለስብ ግለሰብነቱን አጥቶ፤ በገዥዎቹ ፍላጎት የሚተረጎም ማንነትን እንዲቀበሉ ስለሚገደዱ፤ የገዥዎቻቸው አገልጋዮች ናቸው ማለት ይቻላል። ከዚህ የተነሳ፤ ለገንዘብ ሊያድሩ የሚችሉ ግለሰቦች በየትኛውም ሀገር ያሉ ቢሆኑም፤ እንደሩስያ ያሉት ሀገሮች በኃላፊነት የሚያስቀምጧቸውን አበጥረው ተገዥ የሚሆኑትን የሚያወጡ ሲሆን፤ እንደ አሜሪካ ያሉት፤ ክፍትነታቸው ለብዙኀኑ ባደባባይ ያን የግል አመለካከታቸውን ለማወጅ አመቺ ነው።

እንግዲህ በመካከላቸው ባለው ልዩነትና ውድድር የተነሳ፤ አሜሪካና ሩስያ፤ በየትኛውም መስክ ቢሆን፤ ፉክክራቸው ቅድሚያ ይይዛል። ለዚህም፤ ሩስያ፤ በመንግሥት ደረጃ አሜሪካን ለማዳከምና የራሳቸውን ጥቅም ለማስቀደም፤ ሌት ተቀን ይሠራሉ። አሜሪካ ይሄን አታደርግም ማለት አይደለም። ነገር ግን፤ አሜሪካ የበላይነት አለኝ የሚል እብሪት ስላላት፤ “እኔ የምለው ሁልጊዜም ተቀባይነት አለው!” በሚል ጋቢ ተጎናፅፋ፤ “ዓለምን የምመራው እኔ ነኝ፤ ሩስያ ደካማ ናት!” በሚል፤ በሩስያ ላይ ዕቀባ መጣልና የመሳሰሉትን በቦታው አስቀምጣለች። በተወሰን ደረጃም አብረው የሚሰለፉላት ምአንግሥታት አሉዋት። በዚህ የፖለቲካ ጨዋታ መካከል ነው የሩስያን ጣልቃ ገብነት የምናየው።

ሩስያ፤ በአሜሪካ መንግሥት የሚደረገውን ውሳኔ ማወቅ ብቻ አይደለም፤ ከቻለች፤ በውሳኔ አሰጣጡ ላይ እጇን ማስገባት ትፈልጋለች። ማን የጠላቱን እንቅስቃሴ ማወቅ የማይፈልግ አለ? በየሀገሩስ ያሉት ኤምባሲዎች ዋናው ሥራቸው ምን ሆኖ ነው! ሩስያ ግን የሞትና የሽረት ጉዳይ አድርጋ ነው የያዘችው። አያስገርምም። ዓለም መተሳሰርና መተባበር ለእያንዳንዱ ሀገር የሥልጣኔ ግስጋሴና የቴክኖሎጂው እድገት ወሳኝ በሆነበት ወቅት፤ ከህዝቡ ነፃነት ይልቅ የራሳቸውን በሥልጣን መሰንበት የሚያስቀድሙ ሀገሮች፤ ተገደውም ሆነ ወደው ለብቻ መቀመጣቸው፤ አስጊ ነው። ሰሜን ኮሪያ፣ ኤርትራ፣ ሶሪያ፣ ይአትግሬዎቹ ገዥ ቡድን የነገሠባት ኢትዮጵያ፣ የዚህ ባለቤቶች ናቸው። እናም ያንን ሚዛን መድፊያ የግድ ማቀድ፤ ለሩስያ ግድ ሆኖባታል። ታዲያ የሩስያን መሯሯጥ የሚረዳ አካል ደግሞ፤ በአሜሪካ ውስጥ ይገኛል። ይሄም፤ በአሜሪካ ያሉ የራሳቸውን ጥቅም ከሀገራቸው ጥቅም አስበልጠው የሚገኙ ግለሰቦች ናቸው። እንደነዚህ ያሉ ግለሰቦች፤ ለገንዘብ ሲሉ፤ በሰላይነት፣ በተቀጣሪነት እናም መሳሪያ በመሆን ተገዝተው ለሩስያ የሚያገለግሉ ናቸው። ለግልሰብ ጥቅማቸው የሚንሰፈሰፉ ሰዎች በግል አይኖሩም። በጎናቸው መሰሎቻቸውን ይኮለኩላሉ። እናም የብርታታቸው ምሰሶዎች፤ ሌሎች እንደነሱ ያሉ የግል ጥቅም አሳዳጆች ናቸው።

ከግለሰብ ጥቅም አንጻር፤ ግለሰብ ዶናልድ ትራምፕ፤ ራሳቸውን ወዳድ፤ ማንንም ረጋግጠው ወደ ላይ ለመውጣት ቅንጣት የማይሰቀጥጣቸው ናቸው። እናም፤ ማንም በሚፈልጉት መንገድ ወደሚፈልጉት ቦታ ለመሄድ እንቅፋት የሚሆንባቸውን፤ ከሰይጣንም ጋር አብረው ለማጥቃት፤ ወደኋላ አይሉም። ይህ የሩስያ ጉጉትና የትራምፓ ራስ ወዳድነት፤ ባንድ ላይ ተጋጥመው መገኘታቸው ነው፤ ለዚህ አሁን ላለንበት የሩስያ ጣልቃ ገብነት መሠረቱ።

የሩስያ አሜሪካን የመቦርቦር ጥረት አዲስ አይደለም። እስከዛሬም ስታደርገው የነበረ ነው። የትራምፕም ጥቅሙን ማሳደድና የሀገሩን ጥቅም ወደ ትቢያ መጣል አዲስ አይደለም። የነበረ ነው። ምንም ታክስ አለመክፈሉ ብቻ ሳይሆን፤ አሁንም የታክስ መዝገቡን አላሳይም እንዳለ በእብሪት መቀመጡ፤ ምስክር ነው። በዚህ ስሌት፤ የቀድሞዋ የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ኃላፊ የነበሩትን ሄለሪ ክሊተንን ለማቸነፍና ፕሬዘዳንት ለመሆን፤ ከሩስያ ጋር ለማበር ፈላጊ ሆኖ ቢገኝ፤ ሩስያም አደገኛ ይሆኑብኛል ያላቸውን የአሜሪካን የቀድሞ የውጭ ጉዳይ ኃላፊዎን ሄለሪ ክሊንተንን ለማስወገድና እንደ ፈረስ እጋልበዋለሁ ብለው የተመኙትን ዶናልድ ትራምፕን ለፕሬዘዳንትነት ለማብቃት፤ ሁለቱም ተጠቃሚዎች የሚሆኑበት አጋጣሚ ነበር። እናም ሌት ተቀን ሠሩበት። በሂደቱም ዶናልድ ትራምፕ ተመረጠ።

ውሎ አድሮ ግን፤ የአሜሪካ ልዩ የሆነ መንግሥታዊ አወቃቀር፣ አሰራርና በውስጡ የተሰገሰጉ ሀገር ወዳዶች፤ “ዝም ብለን አናይም!” በማለት፤ ውስጥ ውስጡን ሚስጢር በማውጣት፤ ይሄው እንዲጋለጥ አደረጉት።

ከዚህ የምናነበው፤ በታጋዩ ወገናችን ውስጥ የሚካሄደውን ክስተት ነው። በውጥረት ላይ ያለው የትግሬዎች ገዥ ቡድን፤ በውስጥና በውጪ ያለበትን ሕዝባዊ ተቃውሞ ለመከላከል፤ በሀገር ውስጥ፤ ፍጹም አረመኔያዊ በሆነ መንገድ፤ ትክክለኛ ያልሆኑ ሕጎችን በማውጣት፣ አላግባብ ሰዎችን አጋፎ በማሰር፣ ሕጉን አጣሞ ፍርድ በመሥጠት፤ የለ ርህራሄ ሕዝቡን እያሰቃየ ነው። በውጪ ያለውን ተቃውሞ ደግሞ፤ ከፍተኛ ወጪ በማፍሰስ፤ የትግል አንድነት እንዳይፈጠር፣ ሆድ አደሮችን ሰግሰጎ በማስገባት፤ ትግሉ ባለበት እንዲቆም አድርጎታል። ምንም እንኳን ከመቼውም የከፋ ሥርዓት በሀገራችን ቢሰፍንም፤ ምንም እንኳን ብዙኀኑ በዚህ በትግሬዎች ገዥ ቡድን ተጠቂ ቢሆንም፤ ምንም እንኳን ታጋዩ ብዙ ቢሆንም፤ አንድነት ከመቼውም በላይ ርቆ ሄዷል። የትግል አንድነት ቀርቶ፤ ተቀራርቦ የመነጋገር ዕድሉ እንዳይሆን ሆኗል። የትግሬዎቹ ገዥ ቡድን ሊኮራ ይገባዋል። ምንም እንኳን ሙሉ በሙሉ ይህ የተደረገው በትግሬዎቹ ገዥ ቡድን የገንዘብ ፍሰትና የግለሰቦች ሆዳምነት ብቻ ነው ባይባልም፤ በአንድነት የመታገሉን ሁኔታ ያደቀቀው፤ በአብላጫው፤ የዚሁ ተወጣሪ ቡድን ጭንቀትና የሆዳሞች ስግብግብነት መሆኑን መካድ አይቻልም። በርግጥ እኔ እበልጥ እኔ እበልጥ ፉክክሩና፤ እኔ ብቻ ነኝ ትክክለኛ ባይነቱ ሚና አለው። ሌላም ተጨማሪ፤ ለዚህ ጸሐፊ ያልታየው ሁኔታ ሊኖር ይችላል። ባጠቃላይ ከሩስያ ጣልቃ ገብነት የሚታየው ይህ ነው።

Posted in አስተያየቶች - Commentaries | አስተያየት ያስቀምጡ

እኔ አንድ ሃሳብ አለኝ

እኔ አንድ ሃሳብ አለኝ።

ሁላችን በያለንበት አንድ እንሁን፣ አንድ እንሁን፣ አንድ እንሁን ማለታችን አልቀረም። ታዲያ የዚህ አንድነት መሠረቱ ምንድን ነው? ለምን? እንዴት የሚለውን እንየውና፤ አንድም ድርጅቶች አምነውበት ቢሰባሰቡ፤ አለያም በግለሰብ ደረጃ ተሰባሰበን ኃላፊነታችንን እንድንወጣ ነው።

ለኔ አሁን በሥልጣን ላይ ያለው ወገንተኛ አምባገነን መንግሥት ሀገራችንን ወደ ባሰ አዘቅት ከመጣሉ በፊት፤ ራሱ ወደ አዘቅት መጣል ያለበት መሆኑ አጠያያቂ አይደለም። እንግዲያውስ በምን መንገድ? የሚለው ነው ቀጣዩ ጥያቄ። በዚህ ልውውጥ የምትሳተፉት ግለሰቦች፤ በአንድ መንገድ ወይንም በሌላ፤ በየድርጅቶች ውስጥ አባል ሆናችሁ ለሀገራችሁ የወደፊት ጥሩነት እየጣራችሁ ነው። ግለሰቦችም እንዲሁ! እስኪ መደበኛ መሥመር ተከትዬ፤ ጥሪዬን ለሁላችሁ ላቅርብ። ምን አልባት በየድርጅቶቻችሁ ትመካከሩበት ይሆናል። ባሁኑ ሰዓት አማራጮቹን ሁሉ ማየቱ አይጎዳም። እናም፤

ይድረስ፤  ለተቆርቋሪ ኢትዮጵያዊያን በያላችሁበት፤

በዚህና በሌሎች የኢሜል ልውውጦች የሀገራችሁን ጉዳይ በመከታተል ያላችሁት ተቆርቋሪዎች በመሆናችሁ፤ ሀገራችን ኢትዮጵያ ያለችበትን ሀቅ፤ ማንኛችንም ለማናችንም የምናስረዳበት ወቅት ላይ አይደለም ያለነው። ነገር ግን ሁላችንም የምንፈልገውን በግልፅ አውጥተን በመወያየት መፍትሔ አለማግኘታችን ሀቅ ነው። ዝቅተኛ የመሰባሰቢያ የትግል ዕሴቶችን በማቅረብ፤ ትግሉን ወደፊት ማራመድ ግዴታችን ነው። ያልተሞከረና ያልተጣረበት መንገድ አለ የሚል እምነት ባይኖረኝም፤ ግዴታ መሰባሰቢያ መንገድ ፈልጎ የታጋዩን ወገን ወደ አንድ ማምጣት እንዳለብን ሁላችን አናምናለን። ታዲያ ለዚህ ይረዳ ዘንድ ይኼን አቅርቤያለሁ።

ትግሉ እየተካሄደ ያለው በሀገራችን ውስጥ ነው። ይህ ማለት በውጭ ያለ ድርጅት የትግሉን ወሳኝነት መያዝ የለበትም ማለቴ አይደለም። የትግሉ የበላይነት የሕዝቡ ሲሆን፤ እንደየአደረጃጀቱ ደግሞ፤ ከሕዝቡ ጎን በመቆም፤ መሪውን አብሮ የሚጨብጥ ድርጅት የትም ሊገኝ ይችላል። ይህ ደግሞ በሕዝቡ ምርጫ ሲሆን ነው። የሀገራችን ተጨባጭ ሀቅ ግን አሁን የሕዝቡ ሉዓላዊነት ያልተከሰተበት በመሆኑ፣ ትግሉ ያንን ለማስገኘት ነውና፤ በድርጅቶች መካከል ያለው እሽቅድድም፤ ትግሉን ከመጎተቱ በስተቀር፤ ዋጋ የለውም። ይልቁንስ ይኼን በደንብ ደቁሰን ተረድተን፤ ወደፊት የሚያስኬደንን መንገድ መምረጥ አዋቂነት ነው። ከድርጅቶች ውጪ ሆነን በውጪ ሀገር የምንገኝና ትግሉን ልንረዳ የምንፈልግ ኢትዮጵያዊ ግለሰቦች፤ አንድ ምርጫ አለን። ይኼውም በአንድነት ከታጋዩ ወገን መሠለፍ ነው። ይኼን ለማድረግ ደግሞ በአንድነት እንድንሠለፍበት የምንመርጥበን ምክንያት ለይተን ማወቅ አለብን።

ኢትዮያዊነታችንን የተቀበልንና የሕዝቡን ትግል የምንደግፍ ሁሉ፤ ተከታዩ የምንፈልገው ሥርዓት ለምናደርገው ተሳትፎ ወሳኝ ነው። ምን እንፈልጋለን። በያዝነው የአደረጃጀት ተሳትፎ፤ ሥልጣን መያዝ ወይንም አንድን ርዕዩተ ዓለም የማራመድ ጉዳይ ቦታ የለውም። ቦታ ያለው፤ ሀገራችን ከዚህ ወራሪ ከመሰለ አስተዳደር ነፃ ወጥታ፣

ሀ) ሕዝቡ ሉዓላዊነቱ ተከብሮለት፣
ለ) የሀገራችን አንድነት ተጠብቆ፣
ሐ) የሕግ የበላይነት ሠፍኖና፤
መ) የእያንዳንዱ/ዷ ኢትዮጵያዊ/ት ዴሞክራሲያዊ መብቶች ተከብረው፤ የሚኖሩባት ሀገር እንድትሆን ነው።

እኒህ አራት የትግል እሴቶች ሁሉም የታጋይ ክፍል የሚጋሩት ስለሆነ፤ በነዚህ ዙርያ መሰባሰቡ ወደ አንድ ያመጣናል። እናም እነኚህን የተቀበለ/ች ማንም ኢትዮጵያዊ/ት፤ በኢትዮጵያዊነቱ/ቷ መሰባሰቡ ትግሉን ወደፊት እንዲሄድ ያደርጋል። እዚህ ላይ መሠመር ያለበት፤ ይሄ ስብስብ የግለሰብ ኢትዮጵያዊያን ስብስብ መሆኑ ነው። እናም የድርጅቶች ስብስብ ሳይሆን የኢትዮጵያዊያን ግለሰቦች ስብስብ ነው። ይህ ጠቃሚነቱ ብዙ ነው።

፩ኛ.      የሕዝቡን የበላይነት ይቀበላል።
፪ኛ.      መላ ኢትዮጵያዊያንን ያሰባስባል።
፫ኛ.      አንድ የትግል ማዕከል በመፍጠሩ፤ የሰው ኃይልን ወደ አንድ ጎራ ያመጣል።
፬ኛ.      የቁሳቁስ ክምችትን ያዳብራል።
፭ኛ.      ለሕዝቡ አማራጭ ሆኖ ይቀርባልና የሕዝቡን ተስፋ ያሳድጋል።

መቀጠል እችላለሁ ነገር ግን ይኼን ስለማታጡት አቆማለሁ። የኢትዮጵያዊያ ሕዝብ ለትግሉ ከድርጅቶች ቀድሞ የተሠለፈ ለመሆኑ ጥያቄ የሚያቀርብ የለም። ነገር ግን፤ አስተማማኝ ምርጫ ሳይኖረው የተበታተነን ታጋይ ክፍል ምረጥ ቢሉት በጄ አይልም። አንድ ሆነን ከተገኘን ግን፤ ሕዝቡ እኛን ያስተምረናል። እስኪ የተሰማችሁን ወርውሩ።

ከታላቅ አክብሮት ጋር
አንዱ ዓለም ተፈራ

Posted in እስከመቼ - ESKEMECHE | አስተያየት ያስቀምጡ

በመቶዎች የሚቆጠሩ ጋዜጣዊ መግለጫዎች

በመቶዎች የሚቆጠሩ ጋዜጣዊ መግለጫዎች
ማክሰኞ መጋቢት ፲፫ ቀን፣ ፳፻፰ ዓመተ ምህረት

ገዢው አምባገነን የትግሬዎች ነፃ አውጪ ግንባር መንግሥት በየዕለቱ በሚያደርገው ፀረ-ኢትዮጵያዊ ተግባር፤ የተለያዩ የፖለቲካ ሕዝባዊ ስብስቦች መግለጫ ያወጣሉ። አዳዲስና ነባር የፖለቲካ ድርጅቶች፤ አለን በማለት ስማቸውን በአንባቢዎች ያስመዘግባሉ። ለመሆኑ ጋዜጣዊ መገለጫዎች ለምንድን ጉዳይ ነው የሚወጡት? ማነው የሚያወጣቸው? መግለጫዎችን ተከትሎ የሚተገበሩት ምንድን ናቸው? አሉስ ወይ? መግለጫ አውጪዎቹና መግለጫ ያላወጡ የፖለቲካ ሕዝባዊ አካሎች መለያቸው ምንድን ነው? መግለጫዎችና አውጪዎቻቸው፤ ሕዝባዊ ናቸው ወይንስ ጠባብ ወገንተኛ? መልዕክት አላቸው ወይንስ አደረግሁ ለማለት የተወረወሩ? አስፈላጊነታቸውስ ምን ያህል ነው? በተደጋጋሚ ጋዜጣዊ መግለጫ በተንጎደጎዱ ወቅት የደረሱኝ እጦማሮች ነበሩ። ሁሉም ወቀሳዎች ናቸው። “ለምን መግለጫ አታወጣም?” “ካሁን በፊትም ዝም ብለሃል!” የሚሉና ሌሎችም ከጠላት ጋር ወግነሃል ያሉኝም ነበሩባቸው። ለምንድን ነው መግለጫ ማውጣት ያለብኝ? መግለጫ አላወጣም። ይሄን ግልጽ በሆነ መንገድ ማስቀመጥ አለብኝ።

መንግሥታትና ድርጅቶች መግለጫ ሲያወጡ፤ መሠረታዊ ዓላማው፤ ጉዳዩ ካተኮረባቸው አካላት ጋር ተባባሪ መሆናቸውን አንባቢ ወይንም አዳማጭ እንዲያውቅላቸው አይደለም። መግለጫውን የሚያወጡት፤ ነግ ለኔ ብለው፤ ካሁኑ ቀድሜ እርምጃ እወስዳለሁ ማለታቸው ነው። ከማንኛውም መግለጫ ጋር፤ አብሮ የሚሄድ መልዕክት አለ። “የሚያስፈልገውን ለማድረግ እንጥራለን!” “ከዛሬ ጀምሮ ይሄን ወይንም ያኛውን እናደርጋለን!” “በሚያስፈልገው ነገር ሁሉ ልንረዳችሁ ዝግጁ ነን!” “ሊረዷችሁ የሚችሉ ሰዎችን ልከንላችኋል!” “ለመቋቋሚያ እንዲያግዛችሁ ገንዘብ ልከንላችኋል!” እና የመሳሰሉት ናቸው። እንግዲህ ልብ ብለን ብናጤነው፤ ዋናው የመግለጫው ማሠሪያ፣ ይሄ ከወደኋላ የተከተለው ተግባር ነው። እስኪ ወደኛ፤ በተለይም የገዢውን ቡድን ተግባር የሚያወግዙትን ጋዜጣዊ መግለጫዎችና አውጪዎቻቸውን እንመለስ።

በጠላትን ፈርጀው የሚታጋሉትን ገዢ ቡድን፤ “ይሄን በማድረጉ አውግዘናል!” ማለት ምንድን ነው ትርጉሙ? ካወገዙስ በኋላ ምንድን አንው የተከተለው? “ድርጅታችን የበለጠ ትግሉን ይቀጥላል!” ማለትስ ምንድን ነው ትርጉሙ? “ያንን እስኪያደርግ ድረስ የበለጠ አልተጋልንም!” የሚል ኑዛዜ ነው? “የታሰሩትን እንዲፈታ እንጠይቃለን!” ማለት ለፌዝ ነው? “ከሌሎች ጋር እንተባበራለን!” የሚል ማስፈራሪያ አስቀምጦ ድምፅን ማጥፋትስ ለምን አስፈለገ? በተለይ የመተባበርን ጉዳይ አስመልክቶ፤ “እተባበራለሁ!” ያላለ ድርጅት የለም። ትግሉ “ያለአንድነት የትም አይደርስም!” ያላለ ድርጅት የለም። አስፈላጊነቱን ያላሰመረ፣ የሕዝቡ ጥያቄ መሆኑን ያላስገነዘበና ጥሪውን በተደጋጋሚ ያላወጀ ድርጅት የለም። ታዲያ አሁን የት ላይ ቆመናል? መግለጫዎቹ አደረግሁ ለማለት ነበር የወጡት? ለመተባበር ጥሪ ያደረገ ድርጅት፤ ከወዲሁ አብሮ የመሥራትን አስፈላጊነት ማመን ብቻ ሳይሆን፤ ለማስተባበርም ኃላፊነቱን መውሰዱ ነው። ታዲያ ያንን ኃላፊነት ለመውሰድ የወሰነ ድርጅት፤ ሌሎች ለሚጠሩት ትብብር ለምን መልስ መሥጠት ገደደው? ምን መልስ ሠጠ? እኔ ለጠራሁት ሌሎች መልስ ይሥጡ እንጂ፤ ሌሎች ለጠሩት እኔ መልስ አልሠጥም ማለት ይሆን? አስመሳይነት ማለት ምን ማለት ነው? ዋሾነት በምን ይከሰታል? በዚህ ጉንጉን የተተበተበ ሂደት ምን ያህል ካለበት ፎቀቅ ማለ ይቻላል?

እዚህ ላይ ነው የኔ መግለጫ አለማውጣት ትርጉም የሚሠጠው። የምደግፈው ተግባራዊ ጉልበት በማልሠጥበት ሂደት፤ መግለጫ አላወጣም። በርግጥ አንዳንድ ያደረግኋቸውን ለማመላከት፤ የእስላሞችን እንቅስቃሴ አስመልክቶ በግፍ መሪዎቻቸው ሲታሰሩ እኛም ሰለምን፤ በማለት ከትቤያለሁ። አብረሃ ደስታ ሲታሰር አሻንጉሊቶች ናችሁ በማለት ከትቤያለሁ። ሌሎችንም በዚሁ ማስታወሻ መድረኬ ጠቃቅሻለሁ። ዋናው ቁም ነገር ግን፤ የኢትዮጵያ ሕዝብ ጠላት ብዬ ያሰቀመጥኩትን ቡድን፤ በኢትዮጵያ ሕዝብ ላይ ይሄን! ወይንም ያንን! ሠራ ብዬ መግለጫ በማውጣት ውግዘት አላሽጎደጉድም። ጠላት ከዚያ የተለዬ ምን ሊያደርግ ኖሯልና! ጠላቴ ብዬ ፈርጀዋለሁ እኮ! ይልቅስ ይሄንን ጠላት ብለን የፈረጅነውን አካል፤ በተግባር በመተባበር ለመጣል በአንድነት እንሰለፍ።

Posted in አስተያየቶች - Commentaries | አስተያየት ያስቀምጡ

ኢትዮጵያ፤ ሙስናና በእምቢተኝነት ቅሬታ የሚያሰሙት ንብረት ማቃጠላቸው።

 ኢትዮጵያ፤ ሙስናና በእምቢተኝነት ቅሬታ የሚያሰሙት ንብረት ማቃጠላቸው። ድርጊቱን እናውግዝ ወይስን ይበል እንበል? ተጠያቂው ማነው? በፕሮፌሰር ሰዒድ ሃሰን፣ መሪ ስቴት ዪኒቨርሲቲ፤
( ከእንግሊዝኛ ወደ አማርኛ አንዱዓለም ተፈራ እንደተረጎመው )

ቅዳሜ፣ የካቲት ፭ ቀን፣ ፳ ፻ ፰ ዓመተ ምህረት 

(ይህን ጽሑፍ ወደ አማርኛ እንድተረጉመው የገፋፋኝ፤ ይዘቱ በጣም ጠቃሚና አስተማሪ መሆኑ ነው። እናም እርስዎ፤ አንባቢው፤ ቀድተው በርስዎ ኮምፒተር በማስቀመጥ፤ ጊዜ ወስደው ቢያጠኑት መልካም ነው። እንደ ታሪክ የሚያነቡት ሳይሆን፤ እንደ አንድ የትምህርት ዓይነት፤ በአዕምሮው ዘንድ እንዲቀረጽ፤ ደጋግመው እንዲያነቡት ሃሳብ አቀርብልዎታለሁ። ጽሐፊው እንዳስገነዘቡት፤ ተጭእባጩን ሁኔታ በደንብ መረዳት፤ ሊከተል የሚችለውን ለመገመትና፤ እንዲከተል የምንፈልገው እንዲመጣ፤ እቅድ እንድናደርግ ይረዳለን። መልካም ንባብ። አንዱዓለም ተፈራ )

መግቢያ

ትርጉም ከማይሠጠው በእምቢተኝነት ቅሬታቸውን ለማሰማት በተነሳሱት ላይ የገዥው ፓርቲ ከፈጸማቸው ግድያዎች በተጨማሪ፤ አሁን በቅርብ የወጡት ቁንፅል የቪዲዮ ቅንብሮችና የዜና ዘገባዎች፤ እኒሁ በኦሮሚያ አካባቢ በእምቢታ ቅሬታቸውን ለማሰማት የተነሱት፤ ንብረትና ተቋሞችን ወደ ማጥፋት/ማቃጠል እንዳመሩ ያመለክታል። በዚህ ቀውስ ዙሪያ፤ በውጪ ሀገራትና በሀገር ውስጥ በሚኖሩ ኢትዮጵያዊያን መካከል፤ የጎደራ ውይይት በመካሄድ ላይ ነው። በውጪ ሀገር በሚኖሩት ኢትዮጵያዊያን መካከል የሚገኙ ጥቂቶቹ፤ የማቃጠሉን/ማውደሙን ተግባር፤ በገዥው ፓርቲ ከሚፈጸሙት ጽንፍ የለሽ አረመኔያዊ ምግባርና ሥር ከሰደደው ሙስናቸው ጋር (በዚህ ረገድ በትክክል) ያዛምዱታል። ለኒህ በውጪ ላሉት ኢትዮጵያዊያን፤ ተግባሩን ይበል ለማለታቸው መሠረት የሚመስለው፤ አያሌዎቹ የወደሙት ንብረቶች፤ ባለቤቶቻቸው በሥልጣናቸው የባለጉ ልሂቆችና የውጪ ሀገር ኩባንያዎች መሆናቸው ነው። የኒህ ንብረቶችና ሕንፃዎች ባለቤቶች፤ የዘሩትን ነው እያጨዱ ያሉ በማለት አቋማቸውን ያቀርባሉ። ይሄን ግንዛቤ የሚያስተጋቡ ወገኖች፤ በእምቢተኝነት ቅሬታን ለማሰማት መነሳሳት፤ ለለከት የለሽ ምዝበራና ግድ ብሎ የመጣ አደገኛ ክፋት፤ ማሻሪያ ነው ብለው ይወስዱታል። ሌሎች፤ በተለይም ራሳቸውን የሰላማዊ ትግሉ ዘበኛ ብለው የሚቆጥሩ፤ በእምቢተኝነት ቅሬታቸውን በማሰማት የተሳተፉትንና ዝግጅቱን ያቀናበሩትን የሚያካትት ክፍል፤ የንብረት ማቃጠሉንና ማውደሙን በመቃወም ይከራከራሉ። የታየው ውድመትና ቃጠሎ፤ የሰላማዊ ትግሉና በሰላማዊ ታጋዮች ላይ የገዥው ፓርቲ እያደረሰ ላለው አጥር ዘለል አረመኔያዊ ተግባር የተከተለውን አጸፋ በማይወዱ ተንኮለኛ ጠምጣሚዎች፤ የተከናወነ ነው ይላሉ። ውድመቱና ቃጠሎው ቁጥራቸው በዛ ያሉ ኢትዮጵያዊያንን፤ አወዛጋቢና የከረረ አጣብቂኝ ውስጥ የከተታቸው ይመስላል። ምርጫ የለሽ አረንቋ ውስጥ የገቡ በሚመስል ሁኔታ ተጠምደዋል – (ማለትም ጥፋቱን ለመደገፍም ሆነ ለመቃወም በማይችሉበት ወጥመድ ውስጥ መገኘታቸው)።

እንደ የሰላማዊ እምቢተኝነት ዘበኝነቴ አግባብ ደግሞ፤ የተስተዋለውን ቃጠሎና ውድመት ይበል አልልም። ከምኞታችን በተጻራሪ ግን፤ በጣም የከፋ ቃጠሎና ውድመት ተግባራዊ የመሆን ችሎታ አይቀሬ ሀቁን፤ አውቃለሁ፤ አሳስቦኛልም። እንደ እውነቱ ከሆነ፤ ይህ ቀውስ እንደሚከተል ቀደም አድርጌ፤ ተገንዝቤ ነበር። እናም፤ ከጓደኞቼ ከነፕሮፌሰር ሚንጋ ነጋሽ፣ ፕሮፌሰር መሳይ ከበደና ፕሮፌሰር ብርሃኑ መንግሥቱ ጋር በኢትዮጵያ ውስጥ የተከሰተውን ሙስና ከንካኝ ባህሪ ባነሳንባቸው ወቅቶች ሁሉ፤ የዚህ መከሰት ችሎታ እንዳለ ጠቁሜያለሁ። በኢትዮጵያ ያለውን የሙስና ክፋትና ክብደት ስንወያይ፤ ሚዛኑ ይኼ ነው በማይባል ደረጃ ሊከተል የሚችለውን ጥልቀቱ የማይደረስበት ጥፋት በማሰብ፤ ልክ ጭንቅላቶቻችን የተውገረገሩ፣ ድምፆቻችን የተሽመደመዱ መሰሉ። ለምንድን ነው ኢትዮጵያዊያን በመንግሥት የተደገፉ መዋዕለ ተቋማትና ንብረቶች፤ የነሱ ያልሆኑና በተቃራኒው “የውጭ” ዕሴቶችና አልፎ ተርፎም የመበዝበዣና የመጨቆኛ መሳሪያዎች አድርገው የሚወስዷቸው?

እንግዲህ፤ ለምን የውጭ ቀጥተኛ መዋዕለ ንዋይ (ውቀመን) ብልጽግናን እንደሚያስከትል በእምቢተኝነት ቅሬታቸውን ለማሰማት የተነሳሱት ሊረዱት እንዳልቻሉ፣ ነገር ግን በግልባጩ እነሱ ከዚያ አልፎ “የሀገር በቀል” (ማለትም በፖለቲካ ፓርቲና በልሂቃን ባለቤትነት የተያዙት) “መዋዕለ ንዋይ” እንኳ የማይጨበጥ/የውጭ ባለቤትነት ያለው ንብረት ብለው መወሰዳቸው፣ ለምን የውጭ ቀጥተኛ መዋዕለ ንዋይ (ውቀመን) የስርቆት ማንቆለጳጰሻ ቃል እና የከፋ በዝባዥና ለመጥፎ ምግባር አባሪ በር ከፋች ተደርጎ እንደተወሰደ . . . ወዘተ. እናም እነሱ እኒህን ሁሉ ለማውደም ለምን እንዳቀኑ መረዳት ከፈለጉ፣ ንባብዎን እንዲቀጥሉ አበረታታዎታለሁ። በኢትዮጵያ የተንሰራፋውን ሙስና ሁለተናዊ ባህሪ፣ የሚያስከትለውን ጉዳት፣ እንዴት የሀገሪቱን ተቋማዊ መስተሳሰሮች ተመልሶ በማይጠገን ሁኔታ እየጎዳ እንደነበርና አሁንም እንደቀጠለ መረዳት  የሚፈልጉ ከሆነ፣ ከሁሉም በላይ ደግሞ፤ ይህን ተግባር ለመዋጋት ዕቅድ ለማውጣት ማሰብ በዕውነት የምትፈልጉ ከሆነና ልክ የለሽ የማጥፋት አደጋውን ለማዘግየት በዕውነት የምትሹ ከሆነ፤ እባክዎን ለማብራራት ይፍቀዱልኝ።

ይህ ሐተታ የተሰናዳው፤ እርስዎ (አንባቢው) በኢትዮጵያ የነገሰውን ሙስና አልገታ ባይ ባህሪይ ተረድተው፤ ከዚያ በኋላ ውጤታማ ሊሆኑ የሚችሉ “መፍትሔዎችን” እንዲያስቡባቸው ለመማጸን ነው። ይህ እንዲሆን የተደረገበት ምክንያት፤ ዕቅዶችን መቀየስና “መፍትሔዎችን” መሻት፤ በታሰበበት ሀገር፤ እዚህ ላይ ኢትዮጵያ፤ የሚገኘውን ሙስና ዓይነትና ምንነት በደንብ አድርጎ መረዳት ስለሚጠይቅ ነው።

የገዥዎች ንጥቂያ፤ የታላቅ ሙስና ቅርጽ የያዘው የችግሩ መሠረታዊ መንስዔነቱ

ከዚህ በፊት በተለያዩ ወቅቶች እንዳሳየሁት፤ በኢትዮጵያ ነግሦ እየተገነዘብን ያለነው፤ የገዥዎች ንጥቂያ ተብሎ የሚታወቅ፤ ከሙስናዎች ሁሉ በጣም ሰርሳሪና የማይገታ ዓይነቱ ነው። የዚህ ዓይነቱ ሙስና፤ በሙስና ስነ-ጽሑፍ ውስጥ የአስተዳደር (መዋቅራዊ ውጣ ውረድ – ቢሮክራሲያዊ) ሙስና ከሚባለው ተለይቶ መታወቅ አለበት። የገዥዎች ንጥቂያ፤ በተለምዶ ሁኔታ፤ ከሞላ ጎደል ሁሉም ሀገሮች፤ ድኅረ-ኮምኒስት (የሽግግር) ሀገሮችን በመተው፤ የተመዘገበውና የተስተዋለበት ዓይነት ሙስና ነው። አስተዳዳራዊ (መዋቅራዊ ውጣ ውረድ) ሙስና በተለይ፤ ጉቦ ከፋዩ፤ በሀገሩ ያሉ ሕጎችን፣ ደንቦችን፣ እና መተዳደሪያዎችን በመለጠጥ፤ ለራሱ ሚዛናቸው እንዲደፋ በማድረግ ማካሄድ ነው። ባጠቃላይ የአስተዳደር (መዋቅራዊ ውጣ ውረድ) ሙስና፤ በመንግሥት መስሪያ ቤቶች መዋቅራዊ ውጣ ውረድ ተግባራዊ ሂደቱ ላይ የሚፈጸም ሲሆን፤ የፖለቲካ ( ታላቁ ) ሙስናው የሚካሄደው፤ ከፍተኛውን መንግሥታዊ ሥልጣን በያዙት ደረጃ ነው። የተለያዩ የአስተዳደራዊ ሙስና ምሳሌዎች ሊሆኑ ከሚችሉት መካከል ለመጥቀስ፤ የተወሰነ ብያኔን እንዳይተገበር የማደናቀፍ፣ መዝገቦችን የማጥፋት፣ ወይንም መዝገቦችን አስመስሎ የመቅዳት ተግባር ተባባሪ መሆን፤ በከፍተኛ ደረጃ ሕጋዊ የሆኑ (እንዲተገበሩ የተመሩትን) የማስተጓጎል ወይንም/እናም እንዲዘገዩ የማድረግ፣ የተመደቡበትን የመሥሪያ ቤት የሥራ ሰዓት ለግል ጥቅም ማከናወኛ ሰዓት የማድረግ፣ ያልያዙትን ሥልጣን እንደያዙ በማስመሰል የመቅረብ፣ ጣልቃ የመግባትና ለዘመድ ጥቅምን የማስገኘት (የሥልጣን ብልግና)፣ የሕዝብን ንብረት ያላግባብ የመጠቀም፣ ከሥራ ምድብ ቦታ ያለመገኘት፣ ለልማት ከሚውሉ የአገልግሎት ዝግጅቶች መላሾ መውሰድ ላይ የመጠመድ፣ የሕግ ስነ-ሥርዓቱ ላይ ድጋፍ ለመሥጠት ገንዘብ የመቀበል፣ የሕዝብን ንብረት ወደ ግል መጠቀሚያነት የመምራት፣ ሕገ-ወጥ የሆኑ ተግባራትን እንዳላዩ ዓይቶ የማለፍ፣ ተራ ሌብነትና ንብረት የማባከን፣ ከዋጋ በላይ የመጫን፣ ሕልውና የሌላቸውን የሥራ ዝግጅቶች የማካሄድ፣ ቀረጥ የመሰብሰብ፣ የቀረጥ ፍተሻ ማወናበጃ የማድረግ፣ …ወዘተ።

ምንም እንኳ ከሥሩ መንግሎ ማጥፋት ባይቻልም፤ ደግነቱ፤ መንግሥታት የአስተዳደር (መዋቅራዊ ውጣ ውረድ) ሙስና የሚያደርሰውን ጉዳት፤ መንግሥታዊ ተግባራትን በታወቀ ይፋ መዋቅራዊ ሂደት፣ በተጠያቂነት እና በግልጽነት ሊያሳንሱት ይችላሉ። ይህ የሚሆነው፤ ለምሳሌ የሚከተሉትን በማድረግ፤

ሀ)  ከመንግሥታዊ መዋቅሩ ውጪ ሥልጣን ያለው አካል በማቋቋም
ለ)  ነፃ የምርጫ ቦርዶችን በማቋቋምና ተወዳዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎችን በመፍቀድና በማሳደግ
ሐ) ነፃ የዜና ሥርጭት ተቋማትን በመጠቀም፣ ይህ ደግሞ በተራው ተቆርቋሪ ቡድኖችን፣ የኅብረተሰቡ የትብብር ማኅበሮችን፣ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችንና፣ … ወዘተ እየረዳ
መ) የፓርላማውን የምርመራ ሥልጣን በመጠቀም
ሠ)  ነፃ የሆኑ ፀረ-ሙስና ቦርዶችን እና የተልዕኮ አካሎችን መፍጠር
ረ)  ነፃ የሆነውን የፍትህ ሥርዓት በመጠቀም

ይሁንና፤ በኢትዮጵያ የተገነዘብነው የገዥዎች ነጠቃ በመባል የሚታወቀው፣ በሽግግር ባሉ (በፊት ሶሺያሊስት የነበሩ) ሀገሮች የተከሰተው ነው። ይህ፤ ጉልበተኛ ቡድኖች፤ ተቋሞችና መመሪያዎች፣ ሕጎችና ማዘዣዎች በሚያመቻቸው መንገድ እንዲገነቡላቸው ተገቢ ያልሆነና የተበላሽ ተጽዕኗቸውን በመጫን፤ ለሕዝቡ በጎ ተግባር ከማዋል ይልቅ፤ ለራሳቸው ጥቅም የሚያስጠብቁበት ክስተት ነው። የገዥዎች ነጠቃ በተለያየ መንገድ ሊነሳና ሊተገበር ይችላል፤ ማለትም ጉልበተኛ ግለሰቦች፣ ቡድኖች ወይንም የጥቅም ትስስር ያላቸው ስብስቦች፤ ባንድ በኩል ሚስጢራዊ የሆኑ መንገዶችን፤ በሌላ በኩል ደግሞ ሕጋዊና ተገቢ መዋቅሮችን በመጠቀም፤ ተፎካካሪዎቻቸው በኃላፊነት የተቀመጡትን ባለሥልጣኖችን እንዳይገናኙና የአገልግሎት በሮች እንዳይከፈቱላቸው በማገድ የሚከሰት ነው። የተለዩ ቡድኖችና የመንግሥት ባለሥልጣናት፤ “የመንግሥት ባለሥልጣናትን የፖለቲካ ኃላፊነትና የግል የንግድ ፍላጎት የደበዘዘ መለያያ አጥር” በመለጠጥ አሸዋረው፤ ከኅብረተሰቡ ይልቅ ለራሳቸው የጋራ ጥቅም በማዋላቸው ሊነሳ ይችላል (ከሄልማን፤ 1998፡3  የተወሰደ አስተሳሰብ)። እንደ የብሮድማን እና ሬካናቲኒ (2001) አስተሳሰብ)፤ የገዥዎች ነጠቃ፤ ለተለዩ ቡድኖችና የንግድ ጥቅሞች የሚረዱ መመሪያዎችና ደንቦች ማስፈጸሚያ በመቀየስ፤ ጠቅላላ የፖለቲካ ሂደቱን ድምጥማጡን የሚያጠፋ ጎጂ ሙስና ነው።

የገዥዎች ንጥቂያ ከሀገር ሀገር ሊለያይ ይችላል። በአንዳንድ ሀገሮች፤ የገዥዎች ንጥቂያ፤ በብልግና የላሸቀ ምግባር ተብሎ በሚታወቀው ስር የሰደደ መሰሪ ካፒታሊስታዊ ግዛት፤ አንድ ገጹ ሆኖ ሊታይ ይችላል። በዚህ ክት፤ ጉልበተኛ ቡድኖች፣ ግለሰቦች እና በጣት የሚቆጠሩ ገዥዎች ባሉበት ሀገር፤ እኒሁ ገዥዎች አዳዲስ መንግሥታዊ መመሪያዎች ሲወጡ፤ ሆን ብለው በመጠምዘዝና ቅርጹን በማሳመር “የጨዋታ ሕጎችን” ለራሳቸው እንዲያጋድል የሚያደርጉበት ነው። ይህን፤ በኃላፊነት የተቀመጡ ባለሥልጣናት፤ የተደራጁ የንግድ ቡድኖች፣ ጥቂቶቹ ገዥዎች ወይንም ጉልበተኛ ግለሰቦች እንዲጠቀሙ፤ ድንጋጌዎችን ሲያውጁ እና/ወይም በሚወጡ ሕጎች ላይ ድምጻቸውን ሲሠጡ መገንዘብ ይቻላል። በተጨማሪ ደግሞ ግዙፍ የሆነ “የምጣኔ ሀብት ሥምሪትና የፖለቲካ ሥልጣን በአንድነት በአንድ ክፍል መያዝ እና ጥቅም አሳዳጆች በሀገሪቱ የግዛት ልጓምና በሀገሪቱ ሀብት የበላይነቱን መጨበጥ በሚከተለው የሀብት አለመመጣጠን ይታያል። የገዥዎች ንጥቂያ ክስተት፤ በኃይለኛ መሪዎች (ማለትም የአካባቢ ወይንም የሀገር አቀፍ የሆኑ)፣ ሚኒስትሮች፣ ሕግ መወሰኛና የፍትኅ ሚኒስትር ሥራ አስኪያጆች፣ የመንግሥታዊ ተቋማትና/ትልልቅ ድርጅቶች፣ የገዥው ፓርቲ ባለቤትነት ያለባቸው ኩባንያዎች ሥራ አስኪያጆች በሚያደርጉት ድብቅ ሻጥር ሊታይ ይችላል። በአንዳንድ በኩል የገዥዎች ንጥቂያ፤ የሕጋዊና የፖለቲካ ተቋማት መዳከም ውጤት ነው። በሌሎች አንዳንድ ሁኔታዎች ደግሞ፤ ነጣቂዎቹ፤ ለንጥቂያቸውና ለብዝበዛቸው እንዲያመችላቸው የሀገሪቱን ሕጋዊና ፖለቲካዊ ተቋማት ሆን ብለው ያዳክሟቸዋል። በተጨማሪም፤ በምጣኔ ሀብት ሥምሪቱ እደሳ መክሸፍ እና ጉልበተኛ ግለሰቦች ወይንም የተደራጁ ቡድኖች፤ ከ“መንግሥት ይዞታ ወደ ግለሰብ ባለቤትነት” የሚደረገውን የሽግግር ሂደት በመጠቀም፤ በመንግሥት ቁጥጥር ሥር ያለውን የሕዝብ ንብረት፤ በመመንተፋቸው ይከሰታል። በአንዳንድ ሁኔታዎች የገዥዎች ንጥቂያ፤ የተደራጁ ቡድኖች፤ እነሱ የፈለጉትን ያደርጉ ዘንድ፤ ግዛታዊ መዋቅሩን፣ ፍርድ ቤቶችን፣ መረጃ ክፍሉን፣ ጦር ሰራዊቱን፣ ሕዝብ መገናኛ መስመሮችን ጭምር፤ ተጽዕኖ ለማድረግ በሚስጥር፤ በግዛቱ ውስጥ የድብቅ ግዛት (“ጎድናዊ ግዛት) ሲፈጥሩ ሊታይ ይችላል። የገዥዎች ንጥቂያ በነገሰባቸው አንዳንድ ሀገሮች፤ የመንግሥት በሆነውና የግለሰብ በሆነው፣ ይፋ በሆነውና ይፋ ባልሆነው፤ የግዛት ክፍልና የገበያ ክፍል በሆነው መካከል ያለው የመለያያ መስመር አካቶ ድብዝዟል። ከላይ በተሠጠው ገለጻ እንደምትረዱት፤ በገዥዎች ንጥቂያ ሥር፤ የአንድ ሀገር ሕጎች፣ ደንቦች፣ ሕጋዊነቶች እናም በመጨረሻም አጠቃሎ ተቋማቱ እንዳሉ የሙስናው አካል ናቸው። እኒህን የመሰሉ የሙስና ገጾች፤ ቀደም ብሎ ከላይ ከተገለጸው አስተዳደራዊ/መዋቅራዊ ውጣ ውረድ ሙስና ፍጹም የተለዩ ናቸው።

በአንዳንድ ኢትዮጵያን በመሰሉ ሀገሮች፤ (ሃሰን፤ 2013) (በተወሰነ ደረጃ ደግሞ፤ እንደ ዩጋንዳ እና ሩዋንዳ የመሳሰሉ ሀገሮች) ጠቅላላ የፖለቲካ፣ የምጣኔ ሀብት ሥምሪቱ፣ ሕጋዊና ወታደራዊ መዋቅሮች በሙሉ እንዳሉ በጉልበተኛ የተቧደኑ ክፍሎች ወይንም በትውልድ ሐረግ የተሰባሰቡ ቡድኖች እጅ ገብቷል። ይኼን የመሰለው ሙስና፤ አደገኛና መርዛማ ነው። ምክንያቱም፤ እኒሁ የተዋቀሩ ቡድኖች፤ ከታላላቅ ድርጅቶች ባለቤቶች እና/ወይም በጣት የሚቆጠሩ ገዥዎች ጋር በመተባበር፤ የሁሉም ተቋማትን ወሳኝ የሆነ የደም ሥር (የምጣኔ ሀብት ሥምሪት፣ የኅብረተሰቡ ትስስር፣ የጦር ሰራዊት) እየተቆጣጠሩ በመገኘታቸው ነው። በአንዳንድ ሁኔታዎች፤ እንደ ሩስያ በ1990ዎቹ እና በአንዳንድ የአፍሪቃ ሀገሮች፣ ኢትዮጵያን ጨምሮ እንደታየው፤ የንጥቂያው ተግባራዊነት፤ በጣም የተደራጀና ዘሎ ገባ ገፋፊ ነው። ነጣቂዎቹ፤ አመጽና ማስፈራራት፤ ከሌሎች መገልገያ መሣሪያዎቻቸው መካከል እንደተጠቀሙ ታውቀዋል። የሀገሪቱን የምጣኔ ሀብት ሥምሪት ሥርዓት ወሳኝ የደም ሥር በበላይነት ለመቆጣጠር፤ የራሳቸውን ሁሉን ከላይ አንቆ ያዥ የንግድ ተቋም (ሞኖፖሊ/ ኦሊጋርኪ) እና ወሳኝ የተጣመረ የንግድ ቡድን (ካርቴል) በማቋቋም፤ እግረ መንገዳቸውን በሥራ ላይ እየዋለ ያለውን የገበያ ማሻሻያ ሂደት ባንድ በኩል በማሰናከል ታውቀዋል። ባጭሩ፤ ይኼን የመሰለው ሙስና፤ የአዲሱ ዘመናችን የተደራጀ የወንጀል ምግባር ይመስላል።

የያንዳንዱ ሀገር ልዩ የሆነ የሙስና ባህርያት

የነጣቂዎች ብልሹ ተግባራት በሁሉም ዘንድ ከሞላ ጎደል ተመሳሳይ ናቸው። ነገር ግን፤ ከሀገር ሀገር ወይም የንጥቂያው አጀማመር እና የነጣቂዎች ዓይነት ሊለያይ ይችላል። በድኅረ-ኮምኒስት ሀገሮች፤ ሄልማን እና ተባባሪዎቹ እንዳሉት፤ (2003) በየግል “ነጣቂ ድርጅቶች (ማለትም ለባለሥልጣናት የጨዋታውን ሕግ እንዲመቻችለት የግል ክፍያ የሚያካሂድ) እና በተደማጭ ድርጅቶች (ማለትም ለባለሥልጣናት ክፍያ ሳይቸገር፤ በሕጎቹ ላይ ተደማጭነት ያላቸው ድርጅቶች)” መካከል ልዩነት ያደርጋሉ። በጥቅሉ ነጣቂዎቹ፤ ስርዎ ስሙ የተሠጠው (ኖሜንክላቱራ)፤ በቀድሞው የሶቪየት ሥርዓትና የምሥራቅ አውሮፓ ፈርጅ ሀገሮች ሥር፤ መንግሥት ይቆጣጠራቸው በነበሩት የምርትና የንግድ ድርጅቶች፤ የቀድሞ ሥራ አስኪያጆችና በመዋቅሩ ተሰግስገው የነበሩ ኃላፊዎች ቡድን፣ (ቁጥራቸው በግምት ከሕዝቡ ከመቶ አንድ ነጥብ አምስት የሚሆኑ) ናቸው። እኒህ “ከሌሎች በተለየ የተከበሩ ባለመብት ሆነው፤ ፍጹማዊ የሥልጣን ልጓሙን ጨብጠው፤ እርስ በርሳቸው የማያልቅ የፖለቲካ ቁማር በመጫወት ተጠምደው” ነበር። በተጨማሪም “የተሠጣቸውን የኃላፊነት ቦታ በመጠቀም፤ የንግድ ተቋሞችን ነጣቂ” ባለሥልጣናት ሊሆኑ ይችላሉ። አለያም የተሰባሰቡ የፓርላማ አባላት፣ ዋና ሥራ አስኪያጆች፣ ሚኒስትሮች፣ ዳኞች በመተባበር ሊሆኑ ይችላሉ (የራሱ የገዥው ፓርቲ መሪዎች፣ ከሳሽ፣ ዳኛና ጠበቃ በመሆን)። የገዥዎች ንጥቂያ በሁሉም ቦታ ከሞላ ጎደል ተመሳሳይ ሆኖ፤ እንደ ኢትዮጵያ ባሉ በማደግ ላይ ያሉ ሀገራት ውስጥ፤ በድኅረ-ኮምኒስት ካሉት ሀገሮች በአንዳንድ ወሳኝ ጉዳዮች ይለያያሉ።

አንድ ሲሉ፤ እኒህ የኢትዮጵያ ነጣቂዎች፤ እንደ ሩሲያዊያን እና የምሥራቅ አውሮፓ አጓዳኞቻቸው ስርዎ ስሙ በተሠጠው (ኖሜንክላቱራ)(የኮምኒስት ፓርቲው ከፍተኛ ባለሥልጣናት) አባል አይደሉም። ከኒህ ከኛዎቹ፤ ብዙው አባሎቻቸው ሥልጣን ለመውሰድና ራሳቸውን ለማበልጸግ ብጥስጣሽ ልብሶቻቸውን ጣጥፈው ለብሰው ከበርሃ የመጡ ሽምቅ ተዋጊዎች ነበሩና።

ሁለተኛ ደግሞ፤ እንደ ኢትዮጵያ በመሰሉ ሀገሮች፤ የገዥዎች ንጥቂያ ክስተት፤ በተፈጥሮው በጣም ውስን ነው (ባላባታዊ አስተዳደር ቀመስ እና በጎሳ ትስስር የተያዘ)። አለመታደል ሆኖ፤ በትስስር ተቀፍድዶ የተያዘው የኢትዮጵያ ሙስና፤ ለቅናትና መቻቻል አመቺ ይሆናል። ሙስናው የረዳቸው የአንድ ወገን ሊሂቃን ሀብታቸውን ሲያበዙ፤ በሌሎች የሀገሪቱ ክፍል ያሉት ቅናት ይይዛቸዋል። በተገላቢጦሹ፤ በገዥው ቡድን ወገኖች በኩል፤ ይኼን መርዛማ ተግባር ችላ ብሎ የማለፉ አቀቤታ ሊከሰት ይችላል። ይህ ዝንባሌ የኬንያን ኅብረተሰብ ሠርጾ መግባቱ ታውቋል (የሚሸላ ሮንግን,የ 2009. “አሁን መብላቱ የኛ ተራ ነው።” የሚለውን መጽሐፍ ይመልከቱ) የመጨረሻው ውጤት፤ እያንዳንዱ (በአብዛኛው ኃይለኛ) የጎሳ ቡድን ተራቸውን እየተቀባበሉ ሌሎችን በመጠቅጠቅ ራሳቸውን በሀብት የሚያደልቡበት እሾካማ ተናካሽ የሙስና እሽክርክሪት ነው። በነዚህ ሀገሮች (በተለይም ኢትዮጵያ) አንድ ሽንጡን ገትሮ የሚያደባ ጠንካራ መዘዝ እንዳለ ይታዘቧል – ይሄውም ለሙስና የደንበኝነት እና የዘመናዊ – ወራሽነት ባህሪ ነው።

በሶስተኛ ደረጃ፤ የቀድሞ አንቆ ያዥ ገዥዎች ከፖለቲካ ሥልጣናቸው ከተወገዱበት ከአንዳንድ የድኅረ-ኮምኒስት ሀገሮች፤ ለምሳሌ እንደ ምሥራቅ አውሮፓ በተጻራሪነት መልኩ፤ የኢትዮጵያ ነጣቂዎች የፖለቲካውንም የምጣኔ ሀብት ሥርጭቱንም ጠቅልለው ይዘውታል። የሩስያ እፍኝ ገዥ ባለጸጎች፤ ሀብት ያግበሰበሱት፤ ከዚያም ከዚህም በማምታታት እና ሁሉንም ዓይነት የሀብት ማጠራቀም ወንጀሎችን በማካሄድ፤ የሀገራቸውን ንብረት በጣም በርካሽ ዋጋ በማግበስበስ ጭምር ነበር (የኢትዮጵያ አጓዳኞቻቸውም ይሄኑ ተግብረዋል)። አቶ ፑቲን ታዲያ የአንዳንዶቹን የሥልጣን ጥመኝነት አልወደደውም ነበርና የመንጥር ዘመቻውን አካሄደና አንዳንዶቹን ወደ ዘብጥያ አወረደ። አንዳንዶቹን ደግሞ ለስደት ዳረጋቸው። ይሄን ሲያደርግ በጎን ንብረታቸውን ጋፍፎ ባዶ አስቀርቶ ነው (ለሱ የፖለቲካ ተቀናቃኝ ለመሆን ያልቃጣቸውን ትቶ)። የምሥራቅና የመካከለኛው አውሮፓ ነጣቂዎች፤ በከፊል እነዚህ ሀገሮች የአውሮፓ ኅብረትን መቀላቀል ስለፈለጉና ስለጣሩ፤ እናም የአውሮፓው ኅብረት ያስቀመጠውን ቅድመ-ሁኔታ ማሟላት ስለነበረባቸው፤ ኅብረቱም የገዥዎችን ነጣቃ በመታገልና በማጥፋት ስለረዳቸው፤ ቀስ በቀስ የፖለቲካ ተደማጭነታቸውን አጡ።

በአራተኛ ደረጃ፤ ኢትዮጵያን በመሰሉ ሀገሮች፤ የገዥዎች ነጠቃ አቻ የለውም፤ ማለትም በሌሎች ሀገሮች ከሚገኘው በተለየ መንገድ ጠንካራ ነው። ይህም፤ ሁሉን የፖለቲካ ሂደቱን ማከናወኛ መስሪያ ቤቶችና የሀገሪቱን የምጣኔ ሀብት ሥርጭት ቁንጮ ያጠቃለለ መሆኑ ነው። እዚህ ላይ ንጥቂያው የጦር ሠራዊቱን፣ የጸጥታ ክፍሉን፣ የውጭ ጉዳይ መመሪያውን፣ እና የፍትኅ ሥርዓቱን አልፎ ተርፎም የሕዝብ ግንኙነት መስመሮችን በሙሉ ያካትታል። በኢትዮጵያ፤ የጉልበተኛ ዘራፊዎቹ የሀገሪቱን የምጣኔ ሀብት ሥርጭት ቁንጮ አንቀው መያዛቸው፣ የሀብት ምንጩን ያላግባብ መውሰድ፣ በዘረጉት የፖለቲካ ሥልጣን ትስስር ተጠቅመው ሀብት ማካበት አልጠግብ ባይነት፤ በደሃና በሀብታሞች መካከል ያለውን የአጥር ልዩነት ከመቼውም በላይ እያሰፋ፤ አሁንም ያለምንም ገደብ እየጎደራ ነው። የልሂቃኑ ዝርፊያ እንዲያው በደፈናው፤ ራሱን መንግሥታዊ ሥርዓቱን በወንጀል የተጨማለቀ ስላደረገው፤ አልፎ አልፎ የተደራጀ ወንጀለኛ ቡድን (ማፊያ) የሚያከናውናቸው ድርጊቶች ብቅ ይላሉ። የገዥዎች ንጥቂያ በኢትዮጵያ ሌላው የተለየ መገለጫው፤ በጣም የከፋ የአንድ ጎሳ ወገንተኝነት ተፈጥሮው ነው። በዚህም የተነሳ፤ የመንግሥት የሚባለውና የግል የሚባለው፤ መለያ መስመራቸው ደብዝዟል፤ ፓርቲው ከመንግሥቱ ተለይቶ የማይታይ አካል ሆኗል። ለዚህም ነው ብዙዎቹ፤ የኢትዮጵያን የሙስና ቅንብር፤ በጣም የጋለ ዝርፊያ ነው ወደ ማለት የተፈታተኑት። እኒሁ ወገኖች፤ በዚህ የተነሳ፤ ይህ የተነጠቀ የምጣኔ ሀብት ሥምሪት በክፉ አዟሪት ውስጥ በመጠመዱ፤ ማንኛውም የአስተዳደሩን ሂደት ለማሻሻል የተወጠነ መመሪያ፤ ከወዲሁ ለውድቀት ተዳርጓል ይላሉ። ከመንግሥት አካል ውጪ ሆነው በሚንቀሳቀሱት እና በመንግሥቱ ውስጥ ባሉ ጉልበተኛ ቡድኖች መካከል የማያቋርጥ ፍጥጫና ግጭትን ያያሉ።

በኢትዮጵያ ምን ተፈጠረ?

በኢትዮጵያ የተከሰተው ከሀገሪቱ የንግድ ማከናወኛ ደንብ በተጻራሪ፤ የባዶ ቀፎ ኩባንያዎች መቋቋም ነው። እነዚህ ባዶ ቀፎ ኩባንያዎች የተቋቋሙት፤ ከሁለት እስከ አምስት የሚሆኑ “የአክሲዮኑ ተቋሯጮች”፤ እኒህ “የአክሲዮኑ ተቋሯጮች” የፖርቲ መሪዎች ሆነው፤ በመሰየም ነው። ገነት መርሻ እንደገለጹት፤ የፖለቲካ ፓርቲ የሆኑ የንግድ ክፍሎች በሀገሪቱ የንግድ ሥምሪት ሂደት ጎን ለጎን መሰለፍ፤ ለ ሀ) “የጥሬ ገንዘብ ተጋፎ ወደ ውጪ በመንጎዱ የሀገሪቱ የብልጽግና ምንጭ ሊሆን የሚችለው መንጠፉ፤ ለ) የፍቃድ አሠጣጡን እና ማምታታቱ ሐ) የመንገድ ሥራን፣ የሕንፃዎች መቆምን፣ እና ሌሎች የእነፃ ተቋራጭነትን በሚመለከት ለሚወጡ የመንግሥት ጨረታዎች፤ የውስጥ መረጃን በሚመለከት የቅድሚያ ጥቆማን ማግኘት፤ መ) የተወዳዳሪዎች እጥረት እና የመጨረሻው ደግሞ ሠ) የንግድ ሥምሪቱንና ባለሙያተኞችን በሰላ የአድልዖ ዘዴ የማግለል መንገድ ከፍቷል።

የታዘብነው፤ “የመንግሥት ንብረት የሆኑ የንግድ ድርጅቶችን ለግለሰቦች ለመሸጥ በተቋቋሙ አስፈጻሚ ክፍሎች፤ አድልዖና በጥቅም የተቆራኙ ቡድኖች ፈጠራ ሲፋፋም ነው (ሚንጋ ነጋሽ)። የኢትዮጵያ ሕዝብ የታዘበው፤ የመንግሥት ንብረት የሆኑ የንግድ ድርጅቶችን፤ ለግለሰቦች ለመሸጥ የተደረገው ሂደት፤ በትክክል አለመካሄዱ ነበር ((የገነት መርሻን፤ 2010)፣ የያንግን (1998)የቬስታልን (2009)፣ እና የሚንጋ ነጋሽን (2010) ጥናቶችና ጽሑፎች ይመልከቱ)። ኢትዮጵያዊያን የታዘቡት፤ ፈጥርቀው በሚይዙ የፖለቲካ ፓርቲ ኩባንያዎች (“የችሮታ ተቋሞች”) እንደ የትግራይ መልሶ ማቋቋሚያ ችሮታ – ትመማች (ኢፈርት – በእንግሊዝኛ፤ ትእምት – በትግርኛ ) እና በሥሩ በተጠቃለሉ ከመጠን በላይ የበዙ ኩባንያዎች፤ ከአጥናፍ አጥናፍ ተዘርግቶ የተዋቀረ የገዥዎች ንጥቂያ ነበር። የተረዳነው፤ የገዥው ሤረኛ ቡድን አባላት፤ የሽምቅ ተዋጊዎች በነበሩበት ወቅት የዘረፉትን የሀገር ሀብት ለመመለስ፤ እምቢተኝነታቸው ነው። የምናውቀው፤ “በፓርቲያቸውና  በመንግሥት የንግድ ድርጅቶች፤ ባንኮችን ጨምሮ፤” አጥር ዘለል የፓርቲ አባሎቻቸው “በከፍተኛ ደረጃ ባሉ ቦርዶች በበላይነት” መቀመጣቸውና፤ በአካባቢያቸው ላሉ የፓርቲ ኩባንያዎች፤ በቀላሉ የባንክ ብድር ማንዶልዶላቸው ነው። የሥራ ተቋራጭ ጨረታውን፤ “ሌሎች” የተባሉ ኢትዮጵያዊያንን በማግለል፤ ከፓርቲው ጋር ትስስር ላላቸው መሥጠቱና ውድድር ማምከኑ፤ ልክ በሕንጻ ግንባታ ውስጥ በጣም አይሎ እንዳለው፤ ወገንተኝነቱ፤ (የዓለም ባንክ ሙስናን በኢትዮጵያ ምርመራ፤ ምዕራፍ 6ን ይመልከቱ) ተቀጣጠለ። ላለፉት ሃያ አምስት ዓመታትና አሁንም በመቀጠል፤ ዕለት ተዕለት እየታዘብን ያለነው፤ ለኒሁ ግዙፍ የተጠራቀሙ የንግድ ድርጅቶች ኅብረቶችና ካድሬዎቻቸው ለያዟቸውና የሚወዷቸው ኩባንያዎች ውለታ ማመቻቸቱ ነው። የዚህ ውጤት፤ የውድድር ሂደቱን ማምታታትና የውድድር የገበያ ሁኔታውን ባዶ ማስቀረት ሆኗል። የታዘብነው፤ ልክ በሶቪየት ኅብረት ጥላ ሥር እንደነበሩት ሀገሮች፤ የገንዘብ ነክ ጉዳይ በሙሉ፤ በተወሰነ ቡድን መያዙና በቁጥጥር ሥር መዋሉ ነው። በኢትዮጵያ እየታዘብን ያለነው፤ አዲስ የዜና ማሰራጨትን እና ፀረ-ሽብር በሚባሉ የይስሙላ ሕጎች ታንቆ መያዝን ነው። በኢትዮጵያ የተመከትነው፤ የአዳዲስ ሕጎች – ልክ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ከውጪ ሀገሮች እርዳታ እንዳያገኙ የሚያግደው ሕግ ዓይነት፤ በዚያኑ ወቅት የገዥው ፓርቲ በሕጉ ሳይታሰር፤ ከውጪ በሚያገኘው እርዳታ ያለ ልክ በመጠቀም ላይ እያለ፤  – መረቀቃቸውና መታወጃቸው ነው። ያደገው፤ ጀሯችን ዳባ ይልበስ ያሉ ጉልበተኛ መሪዎች “አጉል ግትር፣ እብሪተኛና ከሀቁ የራቁ የዜሮ ድምር አስተሳሰብ ባህላቸው ነው። ኢትዮጵያዊያን የታዘቡት፤ ተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች በማያቋርጥ ሁኔታ ሲጨፈጨፉና ድራሻቸው ሲጠፋ፣ የሀገሪቱ ተቋማትን፤ ነፃ የኅብረተሰቡ ማህበራትን በመበጣጠስም ሆነ የትምህርቱን ጥራት በማላሸቅ፣ በየጊዜው ራሳቸው ያወጧቸውን ሕጎችን በመጣስ፤ … ወዘተ. ሲያዳክሟቸው ነው። እየተገነዘበ ያለው፤ የውጪ እርዳታ ሠጪ መንግሥታትን ለመሸወድ፤ (ድርጅቱ እራሱ በሙስና የተነከረ መሆኑ የሚታማው) የተኮላሸ የፀረ-ሙስና መርማሪ ኮሚሽን መቋቋሙና፤ ይኼንኑ ሙስናን ለመዋጋት የሚደረግ ጥረት፤ የፖለቲካ ተቃዋሚዎችን ለማጥቃት እስከመጠቀም ድረስ መጥለፋቸው ነው። ልክ እንደ ሩስያና ሌሎች ቦታዎች፤ የኢትዮጵያ ገዢ ፓርቲ፤ የሕግ አውጪውን፣ ሕግ አስፈጻሚውን፣ የፍትኅና ሁሉን የሕግ ማውጫና ማስከበሪያ መንግሥታዊ ክፍሎችን ነጥቆ ይዟል። እኒህ፤ ለዝርፊያ መቀራመት የተመራ (ለኪራይ ሰብሳቢነት)” ከሁሉም በላይ በጣም የከፋው ሙስና፤ የገዥዎች ንጥቂያ ሙሉ ገጸ-ባህሪ ማሳያ ምስሎች ናቸው።

እኒህ ጥቂቶቹ ናቸው፤

የተከተለው ውጤት፤

የገዥዎች ንጥቂያ (የማፊያን ተግባር ዓይነቱ) እና ወንጀለኛው ገዢ ቡድን፣ ከማይታመን እብሪትና ጭቆና ጋር ተዳብሎ፤ በሀገሪቱ ውስጥ የጠለቀ ጨለምተኝነትን፣ ሁሉም ለራሱ ብቻ የሚስገበገብበትና፣ ጥግ ጥጉን ይዞ ተከፋፍሎ የተፋጠጠበትን ሀቅ አስከትሏል። ይህም በአንድ ምሽት፤ በፈጠራ ችሎታቸውም ሆነ ይኼ ነው በሚባል ጥሩ ነገር የማይታወቁ የትናንት ቁምጣ ለባሽ የሽምቅ ተዋጊዎችና ደሃ ታክሲ ነጅዎች፤ በማይታሰብ ደረጃ የተለጠጡ ቱጃሮች እንዲሆኑ አድርጓቸዋል። ይህ፤ ያገሬው ትንንሽ ባለሀብቶች፤ የጥፋቱን አቦል የተቋደሱበት የንብረትን መጋየት አስከትሏል። ግብታዊ መነሳሳት ግብታዊ አይደለም – ማለትም፤ ያለ ምክንያት ከመሬት ተነስቶ የሚካሄድ አይደለም። ምክንያቶቹ፤ በገዥው ፓርቲ በኩል ያለው የሚያቅለሸልሸው ስግብግብነት፣ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ባለሀገር ነዋሪዎቹ፤ ለዘመናት ቀደምቶቻቸው ከኖሩበት ባድማቸው መፈናቀላቸውና፣ ይሄ ነው በማይባል ወይንም ያለምንም ማካካሻ፤ እኒሁ የተነጠቁ መሬቶች፤ የገዥው ፓርቲ ንብረት ለሆኑት ኩባንያዎች፣ ለገዥው ፓርቲ ልሂቃንና፣ ለውጪ ሀገር ሰዎች፤ ባለቤትነታቸው መዘዋወሩና መሠጠታቸው ነው። የግብታዊ መነሳሳቶች ምክንያቶች፤ ያለምንም ጥርጥር፤ የገዥው ክፍል መሪዎች ጭፍን ወገንተኝነትና በዚሁ ክፍል ልሂቃን በኩል የተደራጀ የቡድን ወንጀል መፈጸሙ ናቸው። ሙስና የጋለበበት የመሬት ልውውጡ፤ የሀገሪቱን የብልጽግና ምንጮች ባለቤትነት፤ ከተራው ሕዝብ ወደ በጣም ጥቂት ግለሰቦች እንዲዛወር አድርጓል። መሬታቸው በግዳጅ ተነጥቆ የተፈናቀሉትና የተጨቆኑት፤ ግፉ መጋቱ በቃን ያሉበት ሁኔታ ታየ። እንደ የምጣኔ ሀብት ሥምሪት ባለሙያነቴ፤ የገዥው ሤረኛ ቡድን ያልተገራ ቁንጠጣ (አስገድዶ ማፈናቀል፣) እብሪት፣ የማይረካ ስግብግብነት፣ አፍኖ ያዡ ሙስና ) የማያባራ የሚነቅዝ ቁርሾ ትቶ ማለፉ ይታየኛል። ለገዥው ያልተገራ ቁንጠጣና ለፓርቲው ልሂቃን ወንጀለኛ ተግባር ምስጋና ይግባውና፤ አሁን የውጭ ቀጥተኛ መዋዕለ ንዋይ፤ ለማጭበርበርና ለምዝበራ የጌጥ ስም ሆኖ ተወስዷል። በርግጥ፤ ሕዝብን ማዕከል የሚያደረጉና በትክክል ድጎማቸው የሚካሄዱ የከተማ ልማት ውጥኖች፤ ሁሉንም ባለጉዳዮች በአቸናፊነት የሚያስቀምጡ በሆኑ ነበር። መሬት ቀመስ ለሆነው ለከት አልባ ሙስና ምስጋና ይግባውና፤ የገዥው ሤረኛ ቡድን የገማ ተንኮል ሽረባ፤ የወደፊት ሕጋዊ የልማት ውጥኖችን የመካሄድ ዕድልን ሽርሽሮታል። ያለ ጥርጥር እኒህ ያልተገሩ የገዥው ሤረኛ ቡድን ቁንጠጣዎች፤ ለወደፊት ልማት ከፍተኛ ደንቃራ ይሆናሉ።

በሻጥር የገማውንና በዝርፊያ የተለወሰውን፤ ብዙ አለመረጋጋቶችን ያቀጣጠለውን የመሬት ነጠቃ ትንሽ ጨምሬ እንዳብራራ ይፍቀዱልኝ። ልክ እንደ ቻይናና ሰሜን ኮርያ፤ መሬት የኢትዮጵያ መንግሥት ንብረት ነው። ይህ በተራው፤ መሬትን ያለምንም ማካካሻ ለመንጠቅ ሩጫን፣ ባገኙበት ለማግበስበስና ለአድልዎ የተመቸ ሁኔታን ፈጠረ። ከሚሽጎደጎደው የማያልቅ የመሬት አዋጆች ጥቂቶቹን መገልገያ መሣሪያቸው አድርገው በመጠቀም፤ የኢትዮጵያ ባለሥልጣናትና መሬት ነጣቂዎች፤ የቻይናን አስገድዶ መሬትን መውረሱን ቀድተውት ይሆናል። የኢትዮጵያ መሬት ነጣቂዎች፤ ከእንዲህ ዓይነቱ ተግባር ጋር የተያያዙትን ችግሮች መረዳት የተሳናቸው ይመስላል።

አንደኛ፤ በማስገደድ ማፈናቀሉ፤ የሰብዓዊ መብቶችን ረገጣና ቻይና የፈረመችውን አስገድዶ ከመሬት የማፈናቀል ዓለም አቀፍ ውልን ድፍረቶች ማስከተል ብቻ ሳይሆን፤ የተንኮል ጥንሰሳው፤ እያደገ ለመጣው የገቢ ልዩነት ማሻቀብ አስተዋጽዖ አድርጓል እያደገ የሚሄድ የኑሮ ልዩነት የሚያስከትለው ጣጣ እንዳለ፤ የኢትዮጵያ ፈላጭ ቆራጭ ገዥዎች መረዳት ነበረባቸው።

ሁለተኛ፤ በቻይና፤ አብዛኛው የመፈናቀሉ ተግባር የተፈጸመው፤ ከማዕከላዊው መንግሥት ፍላጎት ውጪ፤ በአብላጫው በአካባቢው ባሉ የክልል ባለሥልጣናት ነበር። በኢትዮጵያ፤ ሁለቱም መሬት የማካለሉ እቅድና በሥራ ላይ መዋል የተከናወኑት፤ በማዕከላዊው መንግሥት ባለሥልጣናት ዕዝና መመሪያዎች ነው። ይህም ላደጉት ቁርሾዎች አስተዋፅዖ አድርጓል።

ሶስተኛ፤ ሁለቱም የቻይና ማዕከላዊና የአካባቢ መንግሥታዊ አካሎች፤ ለብዙኀን የተፈናቀሉ አርሶ አደሮች በር የከፈተ የፋብሪካ የሥራ ቦታዎችን መፍጠር ችለዋል። በዚህም በተዘዋዋሪ መንገድ ንብረታቸውን ላጡና ለተፈናቀሉ ሰዎች፤ የፋብሪካ ሥራው፤ ከፊል ማካካሻ እንዲሆንላቸው አድርጓል።

አራተኛ፤ በኢትዮጵያ በስፋት ከተስተዋለው በተጻራሪ፤ ምንም እንኳ የተሠጣቸው ማካካሻ መሬታቸው በወቅቱ ሊያስገኝ ከሚችለው ዋጋ ፍጹም የማይስተካከል ቢሆንም፤ የቻይና የአካባቢ ባለሥልጣናትና አልሚዎቹ፤ የተፈናቀሉትን የካሷቸው ይመስላል።

አምስተኛ፤ በኢትዮጵያው ሁኔታ፤ ከመሬት ጋር የተያያዘው ሙስና ተጠቃሚዎቹ (በማስገደድ ማፈናቀሉንና የንብረት መውደሙን በሚያካትተው) የገዥው ፓርቲ ከፍተኛ ባለሥልጣናት ሆነው ተገኝተዋል።

ስድስተኛ፤ ከቻይናው በተለየ ሁኔታ፤ የራሱ የገዥው መመሪያዎች ክፍፍሉን እያባባሱት፤ የኢትዮጵያ ሕዝብ በከፍተኛ ደረጃ በጎሳ መስመሮች የተከፋፈለ ነው። በዚህም የተለሳ፤ ዘውገ-ነኩ የሙስና ነቀዛው ግጭቱንና ብጥብጡን ያባብሰዋል።

በመጨረሻም፤ ከኢትዮጵያ መሬት ነጣቂዎች በተለየ መልክ፤ የቻይና በለሥልጣናት፤ መሬታቸው ያለአግባብ በተነጠቁ ሰላማዊ ተቃውሞ አሰሚዎች ላይ የጥይት ውርጅብኝ አላሰፈሩም። ለዚህ ይሆናል ሌሎች በኢትዮጵያ የሚገኙ ጎሳዎች፤ በተለይም ኦሮሞዎች፤ የፌዴራል ፖሊሱን (በተደጋጋሚ ተማሪዎችን አረመኔያዊ በሆነ መንገድ ሲደበድብ የተስተዋለው) እና የጦር ሠራዊቱን፤ ንብረትነቱና መጠቀሚያነቱ፤ የትግሬዎች ነፃ አውጪ ግንባር አጥፊ ጦር-ቀመስ የታጠቀ የሕዝብ መጨፍጨፊያ ቡድን አድርገው የሚወስዱት። የኢትዮጵያ ሕዝብ፤ ገዥው ፓርቲ ለፈጸማቸው ግፎች ተጠያቂነት እንደሌለው፤ በተደጋጋሚ አስተውለዋል። በጥቂቱ ለመጠቆም፤ በ 19952005/62014፣ አና አሁን 2015/6 ገዥው ክፍል እያደረሰ ያለውን ስቃይ፣ ግለስቦችን ከምድረ-ገጽ መሰወሩን፣ ጋፎ ማሰሩን፣ እና መጨፍጨፉን፤ በ2003 በአኝዎክ ወገኖቻችን ላይ ያደረሰውን የሕዝብ ዕልቂት፣ በ2001 የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችን መግደሉን ያስተውሏል። የኢትዮጵያን ሕዝብ የማያልቀው ግፍ አንገሽግሾታል። እኒህና ቁጥር ስፍር የሌላቸው ሌሎች ስቃዮች ናቸው የኢትዮጵያን ሕዝብ፤ በሥልጣን ላይ ያለው የነሱ መንግሥት እንዳልሆነ እንዲያስቡ ያደረጋቸው። የሕዝብ ብልጽግና ምንጮቹን ጥቂቶቹ መቀራመታቸውና የኒህ ጥቂቶች ለከት የለሽ የሙስና ተግባር ነው የኢትዮጵያን ሕዝብ፤ ንብረቶቹና መዋዕለ ንዋዮቹ ከነሱ የማይወግነው የመዥገሩ ቡድን ናቸው፤ ብሎ እንዲያስብ ያደረገው። እናም ከዚህ ተከትሎ፣ “ከሌሎች” የሚመነጨውን ሙስና መገመቱ ከባድ አይደለም (በብዙዎች እንደወራሪ የተወሰዱ) በብዙ ሁኔታዎች ላይም፤ አንድን ጎሳ እንወክላለን በሚሉት እየተራገበ – በከፍተኛ ቅናትና ቁጣ እየተስተዋለ እያደረገ፤ ብሎም ተከፋፍሎ፤ ሁሉም ወደ ጥጉ መፈርጠጡን እያከረረው ሄደ።

የገዥዎች ንጥቂያ፤ ከጭቆናው፣ ከእብሪቱና፣ ከአረመኔ ተግባሩ ጋር ተዳምሮ፤ ሀገሪቱን እየተመነደገ ለሄደ የኅብረተሰብ-የፖለቲካ-የምጣኔ ሀብት ሥምሪት ምስቅልቅል በሩን ፍንትው አድርጎ ከፍቶ፤ ለወደፊቱ የጎሳ/የጠባብ ወገንተኝነት ግጭቶች መካሄድ በማመቻቸት፤ እየበሰበሰ የመጣው ሥርዓት ወደ የሚጋለጥበትና የሚፍረከረክበት ሁኔታ አምርቷል። አለመታደል ሆኖ፤ እየሟሸሸ በመሄድ ላይ ያለው ሥርዓት፤ የአጓዳኝና የንጹኀን ሰለባዎች ይኖሩታል።

“መፍትሔዎች”፤ አሁን ካለንበት ወዴት እንሄዳለን?

ከላይ እንዳመለከትኩት፤ ለገዥዎች ንጥቂያ፤ መሻሻል ማድረግ ዕርሙ ነው። በዛሬይቱ ኢትዮጵያ፤ በየጊዜው፤ በሕግ የመተዳደር ሥርዓት፤ በከፍተኛ ባለሥልጣናት እንዳሻቸው ሲለሚሽከረከር፤ የሕግ የበላይነትን የሚያስከብር ነፃ የሆነ የፍትኅ ሥርዓትን አስከባሪ አካል የለም። በተለያዩት የመንግሥት አካሎችም ምንም ዓይነት የሥልጣን ድርሻ ክፍፍል፣ መከባበርና መጠባበቅ የለም። ያለን ነገር ቢኖር፤ የተሽመደመደ ፋይዳ ቢስ ፓርላማ ነው። አለን ብለን የምንቆጥረው፤ በአጥንት የለሽነትና ደካማነት ታስሮ የተያዘ፤ ሥልጣን አልባው የፀረ-ሙስናው ድርጅት ነው። ከሞላ ጎደል ሁሉም የነፃና በግል ባለቤትነት የተያዙ ጋዜጦች ተገደው ድምጥማጣቸው ጠፍቷል፤ ብዙዎቹ ጋዜጠኞችም ታስረዋል፤ አለያም ተሰደዋል። እኒህ አረመኔያዊ እርምጃዎች፤ ሀገሪቱ (ራሱ የገዥው ሤረኛ ቡድንም) ነፃ የዜና አገልግሎትን በመጠቀም፤ ሥር የሰደደውን ሙስና የማጋለጥ ችሎታውን ነፍጓታል። በሀገሪቱ ያሉ የኅብረተሰቡ ድርጅቶች፤ አንድም ድርሻቸው ጠፍቷል አልያም የገዥዎቹ መገልገያ እንዲሆኑ ተደርገዋል። ያለን፤ የመርማሪ መሥሪያ ቤቱ ሙስናን እና የቢሊየን ብሮች መሰወርን ሲያጋልጥየምርመራ ሹሞቹን አሽቀንጥሮ የሚያባርር የሀገራችን ዋና የሥራ አስኪያጅ አካል ነው። በዛሬይቱ ኢትዮጵያ፤ እያንዳንዱ የቁጥጥር ድርጅት፤ አልፎ ተርፎ መሥራች፣ አቋቋሚ ፈትፋቹና አሁን የትግሬዎች ነፃ አውጪ ግንባር ቁንጮው ላይ በክብር የተቀመጡት አቶ ስብሃት ነጋ፤ በድፍረትና ያለዕፍረት፤ ሙስና በኢትዮጵያ ቅጥ አጥቶ ከመስፋፋቱ የተነሳ፤ የሃይማኖት ተቋማትን ሳይቀር ሰርፆ ገብቶባቸዋል እስኪሉ ድረስ፤ የገዥዎቹ ሤረኛ ቡድን መገልገያ ነው። የኢትዮጵያ ሤረኛ ገዥ ቡድን፤ የፀረ-ሙስና አለቃ ሆኖ የማይስተካከል ሥልጣኑንና ማኪያቬሊያዊ ስልቱን በመጠቀም፤ የሚያስቸግሩትን ለማጥመድና ጭጭ ለማሰኘትና ከተቻለም የሤራ ግዛታቸውን ሕይወት ለማርዘም የሚያገለግል ቭላድሚር ፑትንን (ማለትም መለስ ዜናዊን) የመሰለ አጥቷል። የትግሬዎች ነፃ አውጪ ግንባር መሪዎችና ግብረ አበሮቻቸው፤ (ወይም ባጠቃላይ መላ ሀገሪቱ) (የአሜሪካን ዘራፊ ባላባቶችን የተቋቋመ) ስግብግብ የሤረኛ ገዥ ቡድኑን የሚገታ ወይም የሚያፈራርስ፤ ቴዎድሮስ ሮዝቬልት የላቸውም፤ የኢትዮጵያ ሤረኛ ገዥ ቡድን ከኢትዮጵያ መንግሥት ተለይቶ መታየት አይችልምና። ሄዶ ሄዶ፤ በኦሮሞዎች ላይ የሤረኛ ገዥ ቡድን የተወሰዳቸው የድንብርብርና አይምሬ የጭካኔ እርምጃዎች በግልጽ የሚያመለክቱት፤ የገዥው ክፍል አንድ ፈላጭ ቆራጭ ቁንጮ መሪ ማጣቱን ብቻ ሳይሆን፤ ሀገር አቀፍ ማዕከላዊ ዕዝና ቁጥጥር እንዳነስው ጭምር ያመለክታል።

የቀሩልን፤ ሶስት በንፅፅር ሲታዩ ጠናካራ የሚባሉ ቡድኖች ሲሆኑ፤ እኒህ ቡድኖች፤ ሀገሪቱን ሁሉ ያበሻቀጠው ሙስና በኢትዮጵያ ሕዝብ ላይ እያደረሰ ያለውን ስቆቃ ሊያረግቡት ሲችሉ፤ የሚወስዷቸውት እርምጃዎች፤ እግረ መንገዳቸውን፤ ያልተገራ ዘራፊውን ገዥ መንግሥት ዕድሜ የማርዘም ዕድል አላቸው። ምንም እንኳ እኒህ ሶስት ቡድኖች የሤረኛ ቡድኑን መንግሥት የፖለቲካ ሕልውና ማርዘም ቢችሉም፤ በዚህ ደረጃ ያለ ሙስና በባለቤቶቹ ሊድን ስለማይችል፤ ከአይቀሬው ውድቀቱ  ሊያተርፉት አይችሉም። እኔ በማቅማማት ላይ ያለሁት፤ ሀ) አህጉራት አቀፍ ተቋማት፤ ለማሳሌ እንደ አይ. ኤም. ኤፍ፣ የዓለም ባንክ፣ እና ሌሎችም፤ ለ) ዕርዳታ ሠጪ ሀገሮች፤ ዩናይትድ ስቴትስ ኦቭ አሜሪካ እና የአውሮፓ ኅብረት (በተለይም እንግሊዝ) እና ሐ) የገዥው አካል የሆኑና ከገዥው አካል ጋር ቅርበት ያላቸው ጉዳዩ የሚያገባቸው፤ ማለትም፤ “ላለው ሥርዓት ጥብቅና ቆመው የሚጠብቁት”ን (ብርሃኑ መንግሥቱ, 2016 – “ለፖለቲካ ሠፈሩ ምልጃ . . .”) በማጤን ነው። የመጀመሪያዎቹ ሁለቱ፤ በመንግሥቱ ላይ ከባድ ጫና ማድረግ የሚችል ፈርጠም ያለ ጉልበት አላቸው። እኒህ ተቋማትና ዕርዳታ ሠጪ ሀገሮች፤ ይህ መንግሥት ምን ያህል የዕርዳታ ጥገኛ – ዕልም ብሎ የዕርዳታ ጥገኛነቱ “[ልክ] በሕመም ማስተገሻ ከኒና እንደተለከፈ በሺተኛ፣” እንደሆነ ያውቃሉ። በተለይ ዩናይትድ ስቴትስ ኦቭ አሜሪካ እና የአውሮፓ ኅብረት አባል ሀገሮች፣ ዩናይትድ ኪንግደም፤ ከርዳታ ሠጪ ተቋሞች ጋር በመሆን፤ የሚሠጡት ዕርዳታ፤ ገዥዎቹ ለኒሁ  ክፍያ የሚያደርጉላቸው፣ በግዳጅ ሰውን ወደ አንድ አካባቢ የሚያሰፍሩበት ወይንም በሌሎች መንገዶች የሚያፈሱት፤ የሙስናው ምንጫቸው መሆኑን ግጥም አድርገው ያውቃሉ። ሌሎች ቦታዎች ላይ እንዳሳየሁት ዕርዳታ ሠጪ መንግሥታት፤ የፓርቲው ስብስብ የተዋቀሩ ግዙፍ የንግድ ድርጅቶች መነሻ ገንዘባቸው፤ የሚሠጡት ዕርዳታ መሆኑን ያውቃሉ። እኒህ ዕርዳታ ሠጪ መንግሥታት ከፈለጉ፤ የትግሬዎች ነጫ አውጪ ግንባር መሪዎችን፤ ከውጪ የተሠጠን ዕርዳታ ማባከንና ገንዘቡን ያለአግባብ ወዳልተገባ ቦታ ማዛወር በሚል ክስ መስርተው፤ አንገታቸውን ሊያስደፏቸው ይችላሉ። ሶስተኛውን ቡድን በተመለከተ፤ ፕሮፌሰር ብርሃኑ መንግሥቱ (2016) እንዳቀረበው፤ “ላለው ሥርዓት ጥብቅና ቆመው የሚጠብቁት” የሚሳካላቸው፤ “ከመካከላቸው ጥቂት አክራሪ የሆኑ ባለጉዳዮችን”፤ ለውጡ ለነሱ ዘላቂ ፍላጎት በጣም ጠቅሚነቱን በማግባባትና፤ ለውጡንም ተቀብለው በመምራትም ነው። እዚህ ላይ ትክክለኛ ጥያቄ ማስቀመጥ ይቻላል። እኒህ የሥርዓቱ ዘብ ቋሚዎች፤ ከላይ እስከታች ሁሉም የፓርቲ አባላት በሚገማ መልኩ ሙስኞች ሆነው፤ የራሳቸውን ስግብግብነትና ግለኝነት መቆጣጠር ይችላሉ ወይ? የሚለውን ነው። ታዲያማ ይኼን ካላደረጉ፤ እስካሁን ያካበቱትን ሁሉ ያጣሏ!

እሺ፤ ታዲያ በእምቢተኝነት ተቃውሟቸውን ሰላማዊ በሆነ መንገድ ለማሰማት የተነሱት ኦሮሞዎች ንብረቶችን እና የመዋዕለ ንዋይ ሕንጻዎችን ለምን አቃጠሉ? ይኼማ ባንድ ሌሊት እልም ያሉ ቱጃሮች ያደረጋቸውን የራሳቸው ያልሆነን መሬት፤ እንዳሻቸው በሚዘርፉ ሁሉን ለኔ የፓርቲ ልሂቃን ላይ፤ ሥር የሰደደው ምሬት ያስከተለው ነው። ሕዝቡ ያየው፤ ጥሮ ግሮ ሀብት ማግኘት፤ ወይንም በአያት የቅድመ አያት ባድማ ላይ ለማረስ ቅድሚያን ማግኘት ሳይሆን፤ ሀብት ማካበቱ፤ ቅጥ ያጣ ሙስናን፤ አፍቃሪ ፓርቲ መሆንን፣ የደም ትስስርን ተከትሎ ሲነጉድ ነው። በእምቢተኝነት ተቃውሟቸውን በሰላማዊ መንገድ ለማሰማት የተነሱት፤ ከትውልድ ቦታቸው ላይ በአስገዳጅ መፈናቀላቸው ብቻ ሳይሆን፤ ሥራ የላቸውም፤ ገንዘብ የላቸውም፣ ተስፋውም እንኳ የላቸውም። የኒህ ተነሳሺዎች የተለዩ ይዞታዎችን እየለዩ ማጥቃቱ እንደሚያመለከተው፤ ማቃጠሉ/ ማውደሙ እና የእምቢታ ዕቀባው ያተኮረ የሚመስለው፤ የትግሬዎች ነፃ አውጪ ግንባርና የደጋፊዎቹ በሆኑት ላይ ነው። አለመታደል ሆኖ፤ እኒህን የመሰሉ ቅሬታዎች፤ በሌሎች የሀገሪቱ ክፍል ነዋሪዎች ዘንድ ተረግዟል። ምንም እንኳ ኢትዮጵያ ብዙ የሚቃጠልና የሚጠፋ የሀብት ምንጭ ባይኖራትም፤ በሌሎች አካባቢዎች ተመሳሳይ ድርጊት ሊደገም ይችላል።

አለመታደል ሆኖ፤ የኢትዮጵያ ሕዝብ በትግሬዎች ነፃ አውጪ ግንባር የምጣኔ ሀብት ሥምሪት አጉራ ዘለል ጉልበተኝነት እና መንግሥት የሚመራው የስቃይ ናዳ፤ አንጀቱ ቆስሏል። ያንጀት መቁሰል ወደ ተስፋብሲነት፣ አክራሪ ቁጠኝነት፣ እና የዛለ መንፈስ መያዝ ያመራል። ከዚያም በላይ ራስን ጎጂ እስከመሆን ያደርሳል። ስለዚህ፤ የንብረት ቃጠሎዎች፤ ኦሮሞዎች ከደረሰባቸው በደል የተነሳ ያንጀታቸው መቁሰል ተከታይ ውጤቶች ናቸው። አንድ ቀን እኒህን የመሰሉ ጥፋቶች፤ ምንአልባትም በከፋ ሁኔታ፤ በሌሎች የሀገሪቱ ክፍሎች ይደገሙ ይሆናል የሚል የሚቀነቅን ፍርሃት አለኝ። በላያችን ያንዣበበውን አደጋ እንዳይከሰት የሚያደርጉ ተገቢ እርምጃዎች ይወሰዳሉ ብለን ፀሎትና ተስፋ እናደርግ።

ጸሐፊው፣ ሰዒድ ሃሰን፣ በመሪ ዩኒቨርሲቲ የምጣኔ ሀብት ሥምሪት (ኢኮኖሚክስ) ፕሮፌሰር ናቸው። ሊያገኟቸው ከፈለጉ፤የኢሜል አድራሻቸው፤ shassan@murraystate.edu ነው።

Posted in እስከመቼ - ESKEMECHE | አስተያየት ያስቀምጡ

የላላው ጭቃ

የላላው ጭቃ
ሐሙስ፣ ጥር ፳፮ ቀን ፳፻፰ ዓመተ ምህረት

አሁንም ቀኑን እንቆጥራለን። ሌሊቱንም እንዲሁ። አሁንም የትግሬዎች ነፃ አውጪ ግንባርን ተግባር እንዘረዝራለን። አሁንም ሰዎች በገዛ ሀገራቸው እንዳውሬ እየታደኑ፣ እየተያዙ፣ ይታሰራሉ፣ ከሀገር ይሰደዳሉ፣ ይገደላሉ፣ እንላለን። አሁንም በየቤተክርስትያኑና በየመስጊዱ እግዚዖ እንላለን። አሁንም የሀገራችን ለም መሬት ከባለቤቱ ኢትዮጵያዊ እየተነጠቀ፤ ለሹማምንትና ለውጪ ሀገር ባለሀብቶች ተሠጠ እያልን እናላዝናለን። አሁንም ሹማምንት ጀኔራሎችና ዘመዶቻቸው፤ ከተማዎችን ፎቅ በፎቅ አድርገው፤ ድሃን ማደሪያ አሣጡት እንላለን። ምን የማንለው አለ! ብቻ በገባንበት አረንቋ አሁንም እንረግጣለን። የምንረግጠው ጭቃ እየላላ፤ ከሥሩ ያለውን መሬት እያወዛ፤ ያ ደግሞ በተራው ጭቃ ሆኖ የአዘቅቱን ጥልቀት እያረዘመ፤ ከጉልበታችን በታች የነበረው አድጎ ወገባችንን ቀፍድዶ ይዟል። አሁንም ባለንበት እንረግጣለን። እስከመቼ? “እስከመቼ!” ይሄማ እያንዳንዳችን ስንለው የምንውለው አይደል እንዴ! ምን አዲስ ነገር ነው! ወይ ጉድ! ጉድ እኮ ነው። መቼም ጭቃው ራሱ ደርቆ ለእግራችን መደላድል እየሠራ፤ እኛን ከፍ አድርጎ ገፍቶ አያወጣን! የለም ተመችቶናል! ባለንበት መርገጡ ተመችቶናል። “ወይ ንቅንቅ!” ብለን ተቸክለናል። ለወጉማ!

አንበሳን ለጫካ፡ ዝንጀሮን ለገደል
ወተት ይሸፍታል እንኳን ሰው ሲበደል!

ተብሏል እያልን እንፎክር የለ! ማቅራራቱንስ መቼ ተውን! ምን ጎድሎን። ብቻ ባለንበት እንረግጣለን። “ግፍና በደል ሲበዛ አመጽ አይቀሬ ነው!” ይባላል። የኢትዮጵያ ሕዝብ ግፍና በደል አልበዛበትም? ሕዝቡስ አልተነሳም? ወጣቱ ሀገር እየለቀቀ፣ ካለበት እየፈለሰ ለውቅያኖስ ዓሳ እራት መሆኑ፣ አካሉ እየተዘለዘለ መሸጡ፣ በየሰው ሀገር ለእስር ቤት መዳረጉ፤ መመዘኛው ምንድን ነው? ተው እንጂ! ግፍና በደሉማ ሞልቶ ተርፏል። እኛም ባለንበት እንረግጣለን። አደራጅቶ የሚመራና ነፃ የሚያወጣን እስኪመጣ እየጠበቅን ነው።

አንዱ ድርጅት፤ “እኔ ብቻ ነኝ ትክክል! እኔን ተከተሉኝ! እኔ ነፃ አወጣችኋለሁ!” ይላል። የለም! ተው እንጂ! ይኼማ ሁሉም ድርጅቶች የሚፎክሩት ቀረርቶ፣ የሚያሰሙት ዜማ፣ አይደል እንዴ! እስኪ፤ “ብቻዬን መሄዱ አያዋጣም። ጉዳዩ የሁሉም ኢትዮጵያዊያን ስለሆነ፤ ከሌሎች ጋር አብራለሁ። ሳብርም፤ ‘እኔ የምለውና የምፈልገው ብቻ!’ ብዬ ግትር አልልም።” ያለና የሚል ድርጅት ታውቃላችሁ? ብቻ ባለንበት እንረግጣለን። ጭቃውም ላልቷል። እግራችን እየሸሸን፤ የአዘቅቱ ሥርም እየረዘመ ነው።

ምሁራን አርቆ አስተዋዮች ናቸው። በትምህርት ያገኙት ዕውቀትና በልምድ ያካበቱት ተመክሮ፤ ከግለሰብ ሕይወታቸው አልፎ፤ ለኅብረተሰቡ መሪና አስተማሪ በመሆን፤ የአጠቃላይ ሕይወታችን ቀጣይ ይሆን ዘንድ ይረዳሉ። ለችግሮቻችን መፍትሔ ያስገኛሉ። አዎ! ብዙ፤ እጅግ ብዙ ምሁራን አሉን። ግን አሁንም ባለንበት እንረግጣለን። የምንረግጠው ጭቃ እየላላ፤ ሥሩ ሥር እየሰደደ፤ የሄደበትን እያወዛ፤ አውዝቶም እያጨቀየና እያላላ፤ እኛ ቀርተን እሱ እግር አውጥቶ እየረዘመ፤ አዘቅቱን የበለጠ አዘቅት አድርጎታል።

የኑሮ ትምህርት ቤት ያበለጸጋቸው አዛውንት ሞልተውናል። በየትኛውም ትምህርት ቤት የማይገኘውን የኑሮ ትምህርት ከነሱ የበለጠ የሚያውቅ ለማግኘት፤ ብዙ አስርታት ዓመታትን መጥገብ ያስፈልጋል። እናም ያለፈውን ኖረውበት፣ ለዛሬዎቹ ኮትኳች አስተማሪ ሆነው፣ የነገ ስብስብ ሕልውናችንን ገሃድ ሊያደርጉልን ኃላፊነት አለባቸው፤ ለነሱም ቀደምቶቻቸው እንዳደረጉላቸው። ኧረ! አሁንም ባለንበት እንረግጣለን! ተመችቶናል። የበዳዮችን ተግባር በመዘርዘሩ ተጠምደናል። ጭቃውም ላልቷል።

አዛውንትና ምሁራን ብቻ መሰሏችሁ! አይደለም! ሌሎቻችን ደግሞ፤ ሰላማዊ ሰልፍ እንውጣ ሲባል፤ ሃምሳ ሺ ኢትዮጵያዊያን በሚኖሩበት ከተማ፤ አምስት በመሆን፤ የኢትዮጵያን ሰንደቅ ዓላማ በመያዝ ብቅ ይባላል! ወይ ጉድ! ጉድ እኮ ነው! በትንታኔያችን መጥቀናል። በጉራችን ወፍረናል። በቃል ስንጠቃችን ሠልጥነናል። ማን የሚበልጠን ተገኝቶ! ለውጪ ሀገር መንግሥታትና በጎ አድራጊዎች የኛን አቤቱታ ለነሱ ለማሰማት ፊርማ ሲባል፤ አንድ ሚሊዮን በሚገኘው ውጪሰው ኢትዮጵያዊያን መካከል፤ አንድ መቶ ሺ ማግኘት፤ ተዓምር ነው። ብቻ ባለንበት እንዳክራለን። ጭቃውም ላልቷል።

ለትብብር ጠሪነት አንደኛ፤ ለመተባበር የመጨረሻ ታጋይ ድርጅቶቻችን አሁንም ባሉበት ይረግጣሉ! ከሥራቸው ያለው ጭቃም ላልቷል። ወይ መጥኔ! መጽሐፍት ይደረሳሉ። ሬዲዮኖች ያቧርቃሉ። ተናጋሪዎች ይናገራሉ። ግጥሞች ይደረደራሉ። ድረገጾች ይቀልማሉ። ፓልቶኮች ይንበለበላሉ። ዓመታትም ይቆጠራሉ። እኛም እንደለመድነው ባለንበት እንረግጣለን። ተመችቶናል። ጭቃውም ላልቷል። ከወገባችን ከፍ እያለ ነው። ወይ ጉዴ! እኛ ተቀምጠን ጭቃው እግር አውጥቷል! ባንድ አዘቅት ነውና ያለነው፤ እስኪ “እንመካከር! እባካችሁ!” የሚል ከመካከላችን ጠፍቷልና፤ እኔ ለሁላችንም ስል እባካችሁ! ባንድ እንመካከር!

Posted in እስከመቼ - ESKEMECHE | አስተያየት ያስቀምጡ